پاياب سازه اي است براي دسترسي آسان انسان به گذرگاه زير زميني آب قنات و عبارتست از كوره اي به صورت مورب كه از سطح زمين به قنات گشوده شده و با پله هايي به كوره وصل مي شود. تامين آب آشاميدني ،‌تجديد وضو ، شستشوي لياس ، آرام بخشي و تامين آسايش … از جنبه هاي كاربرد پاياب مي باشد. محيط پاياب به علت ويژگي ساختمان زير زميني و مجاورت با آب كاريز در تمامي فصول سال تقريبا دماي ثابتي حدود 28و29 درجه مي باشد. پاياب واژه اي است فارسي و حداقل تاريخي هزار ساله دارد .


پایاب باشتین در داخل حیاط امامزاده بی بی علیه خاتون و بر روی قنات نغاب باشتین واقع شده و یکی از کم نظیر ترین سازه های باقی مانده از این دست می باشد که تقریباً سالم مانده و هنوز قابل استفاده است. البته از طرف اداره میراث فرهنگی سبزوار جزو آثار باستانی منطقه ثبت شده ولی تاکنون در خصوص مختصر مرمتی که نیاز دارد تا زیبایی و استحکام آن صدمه نبیند، اقدامی نشده است. به امید رسیدگی بیشتر مسئولین میراث فرهنگی سبزوار