استاد دانشگاه توکیو: برپایی کنگره سربداران نشان از سطح علمی خوب ایران در عرصه جهانی است

سبزوار- ایرنا- یک استاد دانشگاه توکیو گفت: برگزاری کنگره بین المللی سربداران در سبزوار نمایانگر سطح علمی خوب ایران در عرصه جهانی است.

به گزارش ایرنا، 'کازوئو موری موتو' روز جمعه در حاشیه برگزاری کنگره بین المللی سربداران در سبزوار در گفت و گو با خبرنگاران اظهار کرد: من به عنوان یک استاد دانشگاه از مباحث علمی، تاریخی و فرهنگی مطرح شده در این کنگره استفاده های خوبی بردم.
وی ادامه داد: من مطالعات زیادی روی تاریخ مذهب تشیع داشته ام و یقینا سبزوار و دولت سربداران نقش مهمی در اشاعه و گسترش این تاریخ و فرهنگ داشته اند.
مهمان ویژه کنگره بین المللی سربداران افزود: سربداران نقش مهمی در ایجاد شبکه بین شیعیان در دوران پیش از تیموریان داشتند.
این استاد دانشگاه ژاپنی با تاکید بر ضرورت ترویج شناخت از دین اسلام گفت: متاسفانه میزان مطالعات علمی روی فرقه های اسلامی در غرب و شرق آسیا بسیار اندک است.
وی افزود: پژوهش های کمی در مورد آیین اسلام و مذهب تشیع در غرب و ژاپن صورت گرفته است.
کازوئو موری موتو با اشاره به ترجمه کتاب شیعه در اسلام از فارسی به ژاپنی عنوان کرد: برای ماندگاری تاریخ سربداران و دستاوردهای علمی این نهضت شیعی و شناساندن آن به دیگر ملل، باید کارهای علمی زیادی صورت گیرد.
وی برگزاری کنگره را یکی از کارهای موثر در این مسیر خواند و گفت: البته برپایی کنگره به تنهایی کافی نیست و ما نیاز به انجام کارهای علمی زیادی در این حوزه داریم.
کنگره بین المللی سربداران از صبح روز پنجشنبه به مدت روز در دانشگاه حکیم سبزواری گشایش یافته است. 
جمعی از مهمانان این کنگره از کشورهای اروپایی، آسیایی و آفریقایی هستند.
نهضت سربداران حرکت مردمی و آزادیبخش شیعیان خراسان در قرن هشتم هجری و در پی 120 سال چیرگی قوم تاتار و مغول بر ایران و بسیاری از مناطق آسیا، از 'باشتین' در منطقه تاریخی سبزوار علیه ستم بیگانگان مغول آغاز شد.
سربداران در این چارچوب موفق به تصرف سبزوار در سال 738 هجری و تشکیل حکومت مستقل و مردمی شیعه به مدت حدود 50 سال به پایتختی سبزوار و تثبیت اعتقادات و باورهای شیعیان دوازده امامی برای دورانهای بعد در این بخش از ایران شدند که دامنه حکومت آنان تا مازندران و گرگان توسعه یافت.
قیام سربداران از آن جهت در تاریخ ایران اهمیت دارد که پس از خود سبب شورش و ایستادگی مردم در برابر حکومت مغول شد. برخی از مورخان استقرار دولت مرعشیان در مازندران را از بارزترین پیامدهای حکومت سربداران می دانند.
امرای سربداران در مدت کوتاه حکومت خود دست به آبادانی زده و توانستند تا حد زیادی ویرانگری های مغولان را جبران کنند. آنان در پی ارتقای زندگی روستاییان و طبقه محروم بودند و به نوعی مساوات در تقسیم عواید و ثروت عمومی اعتقاد داشتند.
این نهضت بخاطر شعار فعالان آن مبنی بر اینکه 'اگر توفیق یابیم دفع ظلم ظالمان کرده باشیم وگرنه سر خود را بر دار ببینیم که دیگر تحمل تعدی و ظلم نداریم' با عنوان قیام سربداران معروف و در تاریخ ایران زمین ماندگار شد.
سبزوار در 237 کیلومتری غرب مشهد مقدس قرار دارد.
8144/7499/5132

هدف برگزاری کنگره بین المللی سربداران؟

اولین کنگره سربداران با همه فرازها و فرودها شامگاه جمعه 09/27/ 1394 با برگزاری مراسم اختتامیه در سالن شهید دکتر شریعتی  دانشگاه حکیم سبزواری به کار خود پایان داد، که به همه دست اندرکاران این رویداد بزرگ خداقوت و خسته نباشید عرض می کنم.

هدف از برگزاری این کنگره آنچنان که از سخنان مسولین دانشگاه برداشت شد، شناساندن سربداران به نسلهای آینده بوده است که البته هدف مقدسی است تا این حرکت عظیم که از روستای باشتین شروع شد و به سرعت در خراسان و مناطق اطراف آن پراکنده گردید، در دل کتابهای تاریخی به فراموشی سپرده نشود. که الحمدلله موفق بوده و خواهد بود.

البته تقدیر و تشکر ویژه بایستی از شهید دکتر علی شریعتی بشود که در عصر حاضر ندای شهدای سربداران را به گوش اهل هنر و هنردوستان رساند که از جمله با همت جناب آقای مهندس محمدعلی نجفی کارگردان ارزنده کشورمان در تهیه و اجرای موفق تئاتر و سریال و فیلم های سینمایی این ندا را به  صدا و نما  در آورد و البته که بعد از حدود هفتصد سال از شروع این قیام در باشتین، سربداران را جانی دو باره بخشید و در واقع زنده کرد. دست مریزاد.

و چه خوب شد که با همت مسولین کنگره به سبزوار دعوت شدند و شایسته مورد تقدیر و تشکر قرار گرفتند.

تشکر ویژه ای هم از طرف اهالی باشتین به خاطر این اهتمام و حرکت بزرگ ساخت سریال سربداران از این کارگردان بزرگ به اتفاق خانم افسانه بایگان ، بازیگر خوب کشورمان و دکتر رهبر استاد باستانشناس کشور و همه همراهان این عزیزان در روستای تاریخی و مذهبی سربداران باشتین به عمل آمد که ضمن بهرمندی از تماشای مکانهای تاریخی، به فکر آبادانی، توسعه و ارج نهادن به سرمایه های ملی و افتخار ایران اسلامی عزیزمان هم هستند.

و ای کاش دانشگاه حکیم هم با توجه به هزینه های کلانی که برای برگزاری کنگره انجام شد، تنها روی یک برگ کاغذ می نوشتند: «تور سربداران گردی برای علاقه مندان در باشتین» و به دیوار می چسباندند. و هدفشان گنگ و گم نمی شد که وقتی از یکی از مسولین کنگره سوال شد. آیا مهمانان کنگره از باشتین هم بازدید دارند؟

عنوان کند: چرا برای باشتین باید برنامه داشته باشیم؟

 و ناچار بشنود. ببخشید شما برای کسب امتیاز برگزاری کنگره برنامه داشته باش.

خدا حافظ  دلبرم

 

از حاشیه تا متن کنگره بین‌المللی سربداران/ وقتی رسانه‌ها نادیده گرفته می‌شوند

گروه اجتماعی: کنگره بین‌المللی سربداران در حالی روز گذشته با حضور وزیر ارشاد و سایر مسئولان با محتوایی ویژه در سبزوار آغاز به کار کرد که با حاشیه‌هایی همچون نبود فضای مناسب برای خبرنگاران و عدم همکاری با آن‌ها همراه بود.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، کنگره بین‌المللی سربداران در حالی روز اول خود را آغاز کرد که نتیجه بیش از یک سال تلاش در این دو روز خودنمایی می کرد و باید به خاطر برگزاری چنین مراسم باشکوهی از برگزار کنندگان آن تقدیر و تشکر کرد.

علی رغم برنامه ریزی خوب و مدیریت عالی که انجام شده بود و برنامه های خوبی که با نظم اولیه اجرا شد در صبح روز افتتاح چند مشکل خودنمایی کرد که نمی توان از کنار آنها به سادگی گذشت.

اولین مشکل در اعلام زمان شروع برنامه ها و راه اندازی نشدن بسیاری از نمایشگاه‌های ورودی راهرو هدایت کننده به سمت کنگره بود که توسط روابط عمومی دانشگاه از روز قبل ساعت 7.5 صبح اعلام شده بود ولی حدود ساعت 9 صبح برنامه‌ها با تلاوت آیاتی چند از کلام الله مجید آغاز شد و مجری از تاخیر به وجود آمده عذرخواهی کرد.

بعد از ورود به دانشگاه برای دریافت کارت شناسایی ویژه کنگره سربداران که از چند روز قبل هماهنگ شده بود مراجعه کردم، اما متاسفانه به دلیل ناهماهنگی کارتی برای من به عنوان خبرنگار صادر نشده بود که به صورت دستنویس کارتی را همانجا صادر کردند، همچنین یکی از ائمه جمعه مدعو نیز به دلیل نداشتن کارت کنگره به داخل سالن راه ندادند تا هماهنگی‌های لازم صورت گرفت.

مشکل بعدی در بخش پذیرایی این مراسم است، متاسفانه به دلیل همان بی نظمی صبحگاهی به عده ای از خبرنگاران و میهمانان یادشان رفته بود بن غذا داده نشد و عده ای ترجیح دادند غذا نخورند!

از نظم سالن محل برگزاری در ابتدا باید تقدیر و تشکر کرد و از اینکه جای میهمانان به خوبی مشخص شده بود ولی برای یک کنگره بین‌المللی جایی برای خبرنگاران در نظر گرفته نشده بود.

با توجه به اینکه تعداد میهمانان مشخص بود و کارت شناسایی صادر شده بود نباید با کمبود جا مواجه می شدند ولی به دلیل پر شدن سالن و قرار دادن صندلی های پلاستیکی در گوشه و کنار سالن تعدادی از میهمانان به دلیل ناهماهنگی در سالن جا نشدند و در راهرو طبقه دوم از LCD برنامه های سالن را پیگیری کردند.

از مشکلات دیگر این مراسم برای خبرنگاران سرعت کند اینترنت بود که هر از چند گاهی قطع و وصل می شد و همچنین ندادن بروشورها و کتاب راهنما و همچنین متن پیام‌های ارسالی به کنگره به برخی خبرنگاران بود.

از ویژگی های کنگره سربداران رونمایی از تمبر سربداران بود که برای اولین بار از آن رونمایی شد، همچنین اولین نشان عالی سربداران که شب گذشته رونمایی شده بود به وزیر ارشاد و معاون وزیر علوم اهدا شد تا قدم های بعدی در این راه برای آیندگان طی شده باشد.

جواد حداد نیا دبیر کنگره بین المللی سربداران درگفت‌و‌گو با خبر گزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی،  درباره این نشان عالی علمی گفت: هدف از برگزاری کنگره سربداران این است که ما در آن واکاوی بکنبم چه اتفاقی افتاده است که پیام آزادی خواهی و اینکه سر به دار می‌دهیم ولی تن به ذلت نمی‌دهیم در این نهضت شکل گرفته است.

رئیس دانشگاه حکیم سبزواری با بیان اینکه کار این کنگره از سال 1392 آغاز با فراخوان مقاله و دعوت از اهالی فرهنگ برای برای ارائه دستاوردهای علمی شان آغاز شد، اظهار کرد: ما در اینجا می خواهیم بگوییم که برای این نهضت چه کردیم و آیندگان باید چه اقداماتی انجام دهند.

وی با اشاره به طراحی و ساخت نشان عالی سربداران برای اولین بار ابراز کرد: از این به بعد این نشان به کسانی اهدا خواهد شد که کار بسیار ارزشمندی در حیطه مربوط به آزادی و آزادی خواهی، پایداری و استقامت، ایثار و گذشت و توسعه فکری و معنوی انجام دهند و به زودی اسانامه آن تنظیم خواهد شد.

وی اضافه کرد: برای اینکه این کنگره مردمی باشد و به نسل جوان، سربداران را معرفی کنیم زنگ سربداران در تمام مدارس استان خراسان رضوی روز 4 شنبه به صدا درآمد.

حداد نیا با اشاره به اینکه سربداران به ما نشان دادند که گرچه مغولان با آن فرهنگ پایینی که داشتند بر مردم ایران مستولی شدند، اما بعد از گذشت سال‌ها همان مغولان شدند سردمدار توسعه ایران، تصریح کرد: این نشان می دهد که فرهنگ ایران اسلامی همیشه با قدرت و استقامت بر فرهنگ باطل پیروز شده است.

علی اکبر ملکی

منبع: http://91.98.101.74/

کنگره بین المللی سربداران با تجلیل از هنرمندان و کارگردان سریال تاریخی سربداران به کار خود پایان دا

دکتر جواد حدادنیا رئیس دانشگاه حکیم سبزواری و دبیر کنگره سربداران در ابتدای این مراسم گفت: دو سال پیش بود که گروهی از نخبگان  دیار سربداران به فکر برگزاری پروژ ه ای افتادند تا به بازنمایی افتخار تاریخی این خطه یعنی نهضت سربداران بپردازد و در این سالها همه مسئولین، محققین  و همه تلاشگران عرصه فرهنگ و رسانه قلم فرسایی کردند و ورود یافتند  تا تمام اتفاقات هفتصد سال پیش را به رشته تحریر در بیاورند.

 

در ادامه آیین اختتامیه کنگره سربداران استاد محمد علی نجفی کارگردان سریال سربداران در سخنانی با تشکر از برگزار کنندگان این برنامه از دکتر شریعتی، کیهان رهگذار نویسنده سناریو سریال و فرهاد فخرالدینی آهنگساز سریال سربداران به عنوان سه شخصیتی یاد کرد که نقش بزرگی در شکل گیری و ساخت این سریال تاریخی داشتند.

افسانه بایگان بازیگر سریال سربداران در سخنانی از برگزاری این کنگره قدردانی کرد و گفت: جای این کنگره در تاریخ معاصر ایران خالی بود.

مراسم تجلیل از بازیگر و کارگردان سریال سربداران، و اهداء نشان عالی سربداران به محمد علی نجفی کارگردان سریال سربداران برنامه بعدی این مراسم بود.

 

دکتر روحانی: نهضت سربداران با تکیه بر مبنای سترگ تشیع شکل گرفت

کنگره بین المللی سربداران با پیام حجت الاسلام و المسلمین حسن روحانی  افتتاح شد.

رئیس جمهور در این پیام که توسط دکتر جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس کنگره قرائت شد، عنوان کرده است: ایران کهن، تاریخی سرشار از فداکاری و از جان گذشتگی ملتی پویا دارد که در راه استقلال و استواری آن از بذل جان و مال و خانمان دریغ نورزیده اند. در گستره این تاریخ دیرپا همواره شیرزنان و دلیرمردانی درخشیده اند که منادی آزادی، آزادگی و خواستار عدالتخواهی و ظلم ستیزی بوده اند.
وی افزود: سرزمین قهرمانپرور ایران در گذر از فراز و نشیبهای فراوان تاریخ درخشان خود، از روزی که با آغوش باز پذیرای آیین پربرکت اسلام گردید، درفش کاویانی خود را به گوهر متبرک این مکتب انسان ساز و صلح اندیش آراسته و با این تدبیر امیدبخش توانسته خاستگاه اندیشه هایی باشد که سر بر دار می سپارند و تن به ذلت نمی دهند.
حجت الاسلام و المسلمین روحانی ادامه داد: در این میان طبیعی است که حاکمان زیاده خواه ظلم اندیش چنین تفکری را برنتابند و در این تقابل نهضتی شکل گیرد که امروز یکی از افتخارات ملی و جهانی کشورمان به شمار آید. نهضت سربداران با تکیه بر مبنای سترگ تشیع، در حالی شکل گرفت که بخش وسیعی از ایران زیر سم اسب فرهنگ ستیزان مغول سنگینی می کرد و شهر سبزوار دیاری که امروز بعد از ۷۰۰ سال با افتخار این کنگره بین المللی را برگزار می کند گامی مهم در بازشناسی جنبه های مختلف آن قیام مردمی به ویژه از منظر علمی و پژوهشی برداشته است.
رئیس جمهور افزود: اینجانب به سهم خود این تلاش عالمانه را ارج می نهم و با درود به روان پاک آن آزادگان سرافراز، از دست اندرکاران برگزاری این کنگره سپاسگذاری می کنم.

دکتر جنتی پس از قرائت پیام ریاست جمهوری اظهار کرد: ما ایرانیان مفتخریم که هم مسلمانیم و هم شیعه مذهب و هم ایرانی هستیم و هنگامی که به پیشینه خویش می نگریم و تاریخ پربار و پر از شگفتی میهنمان را تداعی و مطالعه می کنیم از یک سو برای بهره مندی از چنین پیشینه و پشتوانه ای به خود می بالیم و از سوی دیگر افسوس می خوریم که  چرا هنوز ایتن تاریخ آنچنان که شایسته است بازخوانی نشده است و مورد معرفی قرار نگرفته است.

وزیر فرهنک در ادامه از سبزوار به عنوان دیاری نام برد که سابقه دیرینه و تاریخی در گرایش به تشیع و شیعه پروری دارد و افزود: به گواه شواهد تاریخی تشیع در سبزوا سابقه دیرینه دارد و به اوایل ورود اسلام به ایران باز می گردد.

وزیر ارشاد عنوان کرد: با اینکه جنبش سربداران جنبشی محلی بود و حدود نیم قرن بیشتر دوام نیافت اما به پشتوانه تئوریک فقه و فلسفه و عرفان  توانست  به حرکتی عمیق و تاثیرگذار تبدیل شود که آثار آن هنوز هم ادامه دارد.

وی افزود: این نهضت یکی از کهن ترین و البته فراگیر ترین جنبش های آزادی بخش و الگویی برای حرکت های آزادی خواهانه در منطقه و سرتاسر جهان است.

رئیس کنگره سربداران گفت:تردیدی نیست که باید تدابیری اندیشیده شود  تا این نهضت را بهتر به ایران و جهان بشناسانیم.

دکتر جنتی همچنین پیشنهاد داد که جایزه ویژه سربداران جهت اهداء به حرکت ها و جنبش های آزادی بخش در منطقه و سرتاسر جهان تاسیس شود.

زنگ سربداران در قلعه سربداران

 

 

به گزارش روابط عمومي آموزش و پرورش داورزن به مناسبت هفتصدمين سالگرد نهضت بيگانه ستيز و مردمي سربداران به عنوان نخستين قيام شيعي ايران و در راستاي برگزاري نخستين كنگره بين المللي سربدارارن در سبزوار  پيام وحدت و اتحاد و ظلم ستيزي و مردمسالاري به عنوان آرمانهاي بلند اين قيام شيعي ، مراسم پر فيض دعاي وحدت با حضور رئيس و معاونين و كارشناسان اداري در روستاي باشتين برگزار شد.

 

در اين مراسم كه با حضور دانش آموزان و معلمان در محل قلعه باشتين برگزار شد ابراهيم رامشيني بر شناساندن اهداف اين قيام براي دانش آموزان تاكيد كرد.

 

در ادامه اين مراسم دانش آموزان به ارائه مقالات خود در مورد اهداف نهضت سربداران پرداختند.

 

همچنين پيام كنگره سربداران توسط يكي از دانش آموزان آموزشگاه شهيد سيد مصطفي خميني روستاي باشتين قرائت شد.

 

همزمان با اين مراسم در همه مدارس شهرستان زنگ سربداران نواخته شد.

 

منبع: http://davarzan.razaviedu.ir/

در حاشیه کنگره بین المللی سربداران شب شعر «از تبار باران» در سبزوار برگزار می شود

دبیر کنگره بین المللی سربداران گفت: شب شعر «از تبار باران» در حاشیه برگزاری این کنگره، در سبزوار برگزار می شود.

دکتر جواد حدادنیا اظهار داشت: از آنجایی که قیام سربداران بازتاب خوبی در شعر شعرای ایران داشته است، ضمن برگزاری کنگره بین المللی هفتصدمین سال قیام سربداران بر آن شدیم تا با برگزاری یک شب شعر ظرفیت های ادبی سبزوار را نیز به نمایش بگذاریم.
دکتر حدادنیا افزود: شرکت در این شب شعر برای عموم علاقه مندان و دانشجویان آزاد است و در حین این مراسم از نشان عالی سربداران نیز رونمایی خواهد شد.
مدیر روابط عمومی دانشگاه حکیم سبزواری نیز در این رابطه گفت: نام شب شعری که در جریان کنگره بین المللی سربداران در سبزوار برپا خواهد شد، از رباعی معروف مرحوم سید حسن حسینی از شعرای برجسته کشورمان الهام گرفته شده است.
دکتر حسن دلبری سپس با یادآوری رباعی « سبزیم که از نسل بهاران هستیم، پاکیم چو از تبار باران هستیم، ننگ است به ما تن به مذلت دادن، ما وارث خون سربداران هستیم» افزود: در شب شعر از تبار باران هرچند به مناسبت کنگره بین المللی سربداران برگزار می شود، اما شعرخوانی باموضوعات آزاد نیز خواهیم داشت.
وی همچنین اظهار داشت: مصطفی محدثی خراسانی و علی اکبر خویشاوندی دو تن از میهمانانی هستند که از تهران و مشهد در شب شعر «از تبار باران» حضور می یابند و علاوه بر آن جمعی از بهترین شعرای شهرستان سبزوار نیز در این شب شعر حضور خواهند یافت و به شعرخوانی خواهند پرداخت.
گفتنی است، شب شعر «از تبار باران» بعد از ظهر چهارشنبه ۲۵ آذر بین ساعت ۱۹ تا ۲۱ در محل تالار اجتماعات دانشکده نفت دانشگاه حکیم سبزواری برگزار خواهد شد.

 

منبع: http://sarbedaran.hsu.ac.ir/

کنگره بزرگداشت قیام سربداران با پیام رئیس جمهور آغاز به کار می کند

دکتر حسن روحانی ریاست محترم جمهور به مناسبت برگزاری کنگره بزرگداشت هفتصدمین سالگرد نهضت سربداران پیامی را صادر کردند. به گزارش دبیرخانه همایش کنگره بزرگداشت نهضت سربداران با قرائت پیام رئیس جمهور در روز پنجشنبه۲۶ آذرماه افتتاح می شود.

نهضت سربداران یکی از اولین قیام های شیعی ایرانیان در طول تاریخ بود که به تشکیل اولین حکومت شیعی ایرانی انجامید. امسال و مصادف با هفتصدمین سالگرد این نهضت دانشگاه حکیم سبزواری میزبان کنگره بین المللی سربداران می باشد، همایشی که مورد توجه و حمایت شخصیت ها، مسئولین و نهادهای علمی و حوزوی بسیاری قرار گرفته است. پیشتر نیز دکتر علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی در پیامی که به این کنگره ارسال کرده بود برگزاری کنگره ی بین المللی هفتصدمین سالگرد نهضت سربداران را  یک سرآغاز و اتفاق فرهنگی مهم در جهت بازنمایی و بازسازی گذشته دور و تدوین ریشه‏‌های تاریخی هویت امروز به عنوان چراغ راهی برای گام نهادن به دنیای آینده  خوانده بود.

لازم به ذکر است کنگره بین المللی سربداران و برنامه های جانبی آن با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و چندین میهمان برجسته خارجی و داخلی در شهرستان سبزوار پایتخت اولین حکومت مردمی و شیعه ۱۲امامی ایران برگزار می شود.

 

منبع: http://sarbedaran.hsu.ac.ir/

نابودی قسمتی از تاریخ سربداران در سایه ی بی توجهی مسئولان میراث فرهنگی

یکی از معیارهای محک تاریخ یک ملت، آثار و بناهای تاریخی و قدیمی است که رخدادها و فرهنگ گذشته را با خود به همراه دارد و فضای حاکم بر آداب و رسوم عقاید گذشته را برای آیندگان ترسیم می‌کند.
این در حالی است که همواره به دلیل بی توجهی یا کم توجهی مسئولان مربوطه به خصوص میراث فرهنگی این بناها و آثار تاریخی یا در ورطه نابودی قرار می‌گیرد و یا اینکه به دست افراد سودجو مورد غارت قرار گرفته و چپاول می شوند .

«قلعه اقا» یا همان «قلعه سربداران»، قلعه ای است با سبقه تاریخی از دوره ایلخانی که به شدت مورد بی مهری مسئولان میراث فرهنگ و مدیران اجرایی شهرستان قرار گرفته است.
«قلعه آقا»، قلعه ای با سابقه تاریخی است که مربوط به دوره ایلخانی تا دوره صفوی–دوره قاجار است و در شهرستان سبزوار، داورزن، دهستان باشتین، مرکز روستای باشتین واقع شده است.
این قلعه بنایی تمام از گل و خشت خام است و به دلیل سکونت خانواده های محترم سادات در این مکان به «قلعه آقا» معروف شده است.
تصویری از این اثر تاریخی در کتاب درسی تاریخ دوم راهنمایی به عنوان « قلعه سربداران» درج شده است.
این اثر ارزشمند تاریخی در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ با شماره ۲۶۱۹۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و در حال حاضر بر اثر بی توجهی مدیران میراث فرهنگی و مسئولان شهرستان در معرض تخریب شدید است.
از حال و روز این قلعه به نظر می رسد، مسئولان امر نه تنها با اهمیت آثار باستانی و تاریخی و داشته های فرهنگی باقی مانده از دوران گذشته سرزمین عزیزمان آشنایی ندارند بلکه متاسفانه هیچ دغدغه ای برای نگهداری، مرمت، معرفی و بهره برداری از این آثار نیز ندارند.متاسفانه بخش عمده دیوار شمالی این بنای قدیمی در اثر بی مهری های ممتد طی سال های گذشته تخریب شده و سایر بخش آن نیز در معرض تخریب قرار دارد.
پر واضح است که حفظ آثار تاریخی هزارساله ایرانیان در مقطع کنونی به جهت شناخت نقش و جایگاه در تاریخ، گنجینه ای ارزشمند است که همت والای مسئولین میراث فرهنگی در راستای مرمت و حفاظت را می‌طلبد که اگر در این راستا مسئولین مربوطه تکانی به خود ندهند ابنیه تاریخی این شهرستان که پرچمدار فرهنگی غنی، اصیل و چند هزار ساله است به سادگی از بین می‌رود.
نکته جالب توجه آنجایی است که در بسیاری از موارد با وجود انتقادات مختلف در مورد از بین رفتن آثار و بناهای تاریخی و فرهنگی، سازمان میراث فرهنگی با اطلاع یافتن از این موضوع هم وارد ماجرا نمی‌شود و ظاهراً بی توجهی مسئولان فرهنگی نسبت به حفظ ابنیه تاریخی سبزوار تمامی ندارد.
سوال اینجاست که چرا باید بنایی که بازگوکننده تاریخ و معماری دوران پر افتخار سربداران است و از نظر صنعت گردشگری و میراث فرهنگی می تواند آینده روشنی  برای منطقه داشته باشد، این چنین مورد بی توجهی مسئولین قرارگیرد.
روا نیست اداره میراث فرهنگی سبزوار با عملکرد ضعیف و کند خود و بی توجهی به حفظ و مرمت این بناها، آیندگان را از این میراث گرانبها بی نصیب کرده و در برابر تخریب و نابودی قسمتی از تاریخ سربداران این چنین منفعل عمل کند.

در ادامه عکس هایی از وضعیت امروز این بنای تاریخی را مشاهده می کنید:

«قلعه اقا» یا همان «قلعه سربداران»، قلعه ای است با سبقه تاریخی از دوره ایلخانی

 

این قلعه در شهرستان سبزوار و روستای باشتین واقع شده است.

 

این قلعه بنایی تمام از گل و خشت خام است

 

این اثر ارزشمند تاریخی در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ با شماره ۲۶۱۹۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده

 

به دلیل سکونت خانواده های محترم سادات در این مکان به «قلعه آقا» معروف شده است.

 منبع: http://sarbedaran.hsu.ac.ir/

واکاوی تاریخ سربداران در آثارحافظ ابرو؛ مورخ و جغرافی دان برجسته

حافظ اَبرو(درگذشته به سال ۸۳۳ هـ. ق) تاریخ نگار و جغرافیدان مشهور ایرانی در عصر تیموری و صاحب آثاری در تاریخ اسلام و ایران؛ به ویژه مربوط به دوره تیمور و شاهرخ است.او با برخورداری از منظومه فکری ـ تاریخی و روشی تاریخ‏نگارانه مخصوص به خود از نوشته های تاریخی سده نهم فراتر رفت و سبکش، به نمونه برجسته تاریخنگاری دراین عصر بدل شد به گونه ای که سبک و سیاق تاریخ نگاری او در استوار شدن اندیشه تاریخنگاری توصیفی ـ تحلیلی در عصر تیموری، بسیار تأثیر گذاشت.
شرح احوال و چگونگی روی کار آمدن، اوج گیری و افول دولت سربداران یکی از موضوعاتی است که حافظ ابرو در چندین اثر خود به صورت مفصل به آن پرداخته است. در ادامه این مطلب بنا داریم به معرفی این تاریخنگار معروف بپردازیم و چگونگی شرح و بسط نهضت سربداران را در کتب او بررسی کنیم.

بیوگرافی حافظ ابرو
نام کامل وی مولانا شهاب‌الدین عبداللّه‌ بن لُطف‌اللّه‌ بن عبدالرشید و شهرتش حافظ ابروست.سبب شهرت وی به حافظ ابرو به روشنی مشخص نیست. اعتمادالسلطنه در این باره وجوهی ذکر کرده است: گفته‌اند وی ابروی پیوسته خوش‌نما و زیبایی داشته و نیز گفته‌اند اهل اَبر در نزدیکی بسطام بوده و ابری به ابرو تحریف شده است. درباره سبب نامگذاری وی به حافظ نیز گفته‌اند وی حافظ قرآن مجیدیا احادیث پیامبربوده است.
از تاریخ تولد حافظ ابرو اطلاع دقیقی در دست نیست. برخی محققان معاصر، حدس زده‌اند که در سال۷۶۳به دنیاآمده باشد.درباره زادگاه او نیز اختلاف وجود دارد. حافظ‌ ابرو در مقدمه تاریخ ملوک کرت، خود را با نسبت بهدادنی (اهل بِهدادین، از قرای خواف) معرفی کرده است.
خوافی، مورخ معاصر حافظ ‌ابرو، نیز از وی با نسبت خوافی یاد کرده است، اما عبدالرزاق سمرقندی و خواندمیر زادگاه او را هرات نوشته‌اند و حاجی‌خلیفه نیز او را هروی خوانده است. نسبت حافظ به هروی شاید ازآن‌روست که در زمان او، ناحیه خواف از لحاظ اداری و دیوانی، جزو هرات به‌شمار می‌رفته است.
حافظ ابرو در خردسالی همراه پدر یا خانواده‌اش به همدان کوچیدو در آن‌جا پرورش یافت و به تحصیل پرداخت. او نیمه اول زندگی‌اش را در همدان و بلاد عراق عجم گذراند.
در جوانی به خدمت امیرتیمور گورکان درآمد. تیمور به وی توجه بسیار داشت و همواره او را به مجالس خاص دعوت می‌کرد.
حافظ ابرو تیمور را در بسیاری از سفرها و لشکرکشی‌هایش همراهی کرد. وی در ۷۸۸ در اردوی تیمور حضور داشت و به دبیری و منشیگری منصوب شد
او پس از مرگ تیمور در شعبان۸۰۷، به شاهرخ‌میرزاپیوست و حدود ۲۸ سال از ملازمان او بود. در زمان جلوس شاهرخ، حافظ ‌ابرو ساکن هرات شد و وقت خود را صرف تألیف کرد. او همچنین مورد توجه خاص بایسنغرمیرزا، فرزندشاهرخ، قرار داشت.
بنابه نوشته خوافی، حافظ‌ ابرو در ۳ شوال۸۳۳، هنگام بازگشت شاهرخ تیموری از آذربایجان، در جایی به نام سرچم (حدود هشتاد کیلومتری زنجان)درگذشت و در زنجان، نزدیک مزار اَخی فَرَجْ (ابوالفرج) زنجانی، دفن شد. عبدالرزاق سمرقندیو به پیروی از او، خواندمیر، ضمن یک بیت شعر، نوشته‌اند که او در ۸۳۴ در زنجان وفات یافت،معروف است که هنگام وفات هفتاد سال داشت.
برخی گور وی را در خواف دانسته‌اند.
حافظ ابرو از جمله تاریخ نگاران پرکار بوده و تالیفات بسیار دارد و در این میان حافظ ابرو درسه اثر خود به شرح تاریخ سربداران پرداخته است، این آثار عبارتند از:
۱– ذیل جامع التواریخ تالیف در سال۸۲۰ه
۲- جغرافیا تالیف در سال ۸۲۳ه
۳- زبده التواریخ بایسنقری تالیف در سال ۸۳۰ه
الف: ذیل التواریخ:
این اثر ترکیبی از آثار چندین مورخ دیگر از جمله کتب جامع التواریخ رشیدالدین فضل الله و ظفرنامه نظام الدین شامی است که آنها را با مطالبی از خود راجع به سلطنت الجایتو، ابوسعید و حکام متاخر ایلخانی و آل جلایر تا سال ۷۹۵ تلفیق کرده است.
فصل مربوط به تاریخ سربداران در این کتاب با عنوان « تاریخ امرای سربداریه و عاقبت ایشان» مشخص شده که در برگیرنده مباحثی از جمله: شرح آغاز قیام، بحث درباره رهبران مذهبی و عملکرد آنها، صحبت درباره زمینه تاریخی قیام در قریه باشتین، ذکر حکومت امیرمسعود و شیخ حسن جوری، ذکر حمله طغاتیمور به دولت سربداران و شرح جنگ زاوه و کشته شدن شیخ حسن و بعد آن کشته شدن امیرمسعود و حکومت خواجه یحیی کرابی را در برمی گیرد.
ب- جغرافیا
حافظ ابرو این اثر را در سال ۸۲۳تالیف کرده و در آن به بررسی جغرافیای مناطق شرقی تحت نفوذ دین اسلام پرداخته و در این میان بخشی را نیز به شرح تاریخ منطقه خراسان اختصاص داده است. که سرفصل مرتبط به سربداران با عنوان« ذکر خروج سربداران و ابتدای حکومت آنها» مشخص شده است و نویسنده در مبحث مفصلی به اوایل دوران سربداران، زندگی شیخ خلیفه و شهادت وی، شیخ حسن جوری و تعالیم او، خروج عبدالرزاق از باشتین و کشته شدن وی بدست برادر، حکومت امیر مسعود، جنگ با طغاتیمور، جنگ زاوه و شهادت شیخ حسن، کشته شدن طغاتیمور بدست سربداران و نیز صحبتی درباره علی موید پرداخته است.
ج- زبده التواریخ بایسنقری:
این اثر به صورت سالشماری تنظیم شده است، مطالب و نوشته های حافظ ابرو در این اثر تکمیل و ترمیم شده است البته در این میان مطالب مربوط به اوایل سربداران از جمله زندگی شیخ خلیفه، عروج سربداران و قتل عبدالرزاق، هجرت شیخ حسن و شهادت او و کشته شدن امیرمسعود « در سال ۷۴۵» تقریبا بدون هیچ گونه تغییری از اثر ذیل التواریخ نقل شده است. اما وی در این اثر به مطالب تاریخی دیگری نیز بین سال های ۷۵۹-۷۴۵ می پردازد که درهیچ یک از آثار دیگرش دیده نمی شود و مطالب جدیدی است که به صورت مختصر و تحت عنوانی شامل جلوس، خلع و مرگ حکام سربدارای توضیح داده شده است.
با نگاهی به آثار فوق و مطالبی که حافظ ابرو درباره سربداران به رشته تحریر در آورده بر می آید که وی از چند منبع در این آثار استفاده کرده است و از جمله این منابع می توان به کتاب از بین رفته “تاریخ سربداران” اشاره کرد که وی در مطالبی به این اثر استناد کرده است.
الهه رامشینی
منابع:
قیام شیعی سربداران- یعقوب آژند
تاریخ نگاری در ایران- یعقوب آژند
تاریخ نگاران ایران- پرویز اذکایی
مقاله زندگی و روش تاریخ نگاری شهاب الدین حافظ ابرو- زهرا کشاورز قاسمی
حافظ ابرو تاریخ نگار سربداران، نهضت سربداران،

 

منبع: http://sarbedaran.hsu.ac.ir/

دکتر یعقوب آژند؛ سخنران ویژه همایش بین المللی سربداران

دانشمند برترجهان اسلام سخنران ویژه همایش علمی کنگره بین المللی سربداران خواهد بود.

بر اساس اعلام کمیته علمی همایش دکتر یعقوب آژند دانشمند برتر جهان اسلام و پژوهشگر تاریخ سربداران از جمله سخنرانان ویژه این همایش بین المللی خواهد بود. در ادامه به معرفی کوتاهی از این اندیشمند فرهیخته خواهیم پرداخت:

دکتر یعقوب آژند، متولد ۲۹ خرداد ۱۳۲۸ در شهر”میاندوآب” است، او پس از گذراندن دوره کارشناسی تاریخ در دانشگاه تبریز، کارشناسی ارشدخود را در رشته تاریخ و هنر ایران در سال ۱۳۵۵ از پژوهشکده فرهنگ ایران دریافت کرد و پس از آن در دوره دکتری همین رشته در دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت.
آژند که از سال ۱۳۵۸ به تدریس دردانشگاه های کشور می پردازد، در سال ۱۳۸۶ نشان درجه یک پژوهش دانشگاه تهران را دریافت کرد. کتاب “نمایش در دوره صفوی” که در سال۱۳۸۶ به عنوان کتاب برتر سال دانشگاهی کشور برگزیده شد از آثار ایشان است. دکتر آژند در سال ۱۳۸۸به عنوان یکی از ده دانشمند برتر جهان اسلام معرفی شد که در قلمرو هنر بیشترین فعالیت، مقاله، کتاب و ارجاع به آثارش را داشته است.
یعقوب آژند در پی پژوهش هایی که درباره تاریخ سربداران داشت در سال۱۳۶۱ کتاب”خروج و عروج سربداران “نوشته “مانسون اسمیت”را ترجمه و منتشر کرد و پس از آن در سال ۱۳۶۳ کتاب”قیام شیعی سربداران”را از مجموعه پژوهش های تاریخ ایران به چاپ رساند، این کتاب، یکی از مهم ترین و قابل وثوق ترین منابع فارسی می باشد که تا به امروز درباره این حرکت و جنبش آزادی بخش قرن هشتم نوشته شده است.
یعقوب آژند هم اکنون عضو هیات علمی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران می باشد و این در حالی است که تا کنون بیش از هفتاد عنوان کتاب در زمینه های هنر، ادبیات و تاریخ ترجمه و تالیف کرده است و هم چنین ده ها مقاله در نشریات مختلف علمی و فرهنگی کشور از ایشان منتشر شده است.

منبع: http://sarbedaran.hsu.ac.ir/

برگزاری شب شعر سربداران

مشاور ویژه دبیر کنگره سربداران از اجرای برنامه های متنوع فرهنگی و هنری  از جمله برپایی شب شعر سربداران همزمان با برگزاری کنگره خبر داد.

سید نورالله رضوی دبیر هنری کنگره سربداران در  نشست ستاد اجرایی این همایش با اشاره به برنامه های هنری متنوع در آیین برگزاری کنگره سربداران ،گفت: نظر به تاثیر گسترده حرکت سترگ سربداران بر فرهنگ و هنر این خطه، کمیته هنری کنگره بنا دارد با رجوع به این داشته های فرهنگی-هنری، آیین ها و سنتهای کهن به جای مانده از دوره حکومت سربداران و گنجاندن این اندوخته های غنی در آیین برگزاری کنگره، در راستای نشان دادن سبقه فرهنگی  و پتانسیل بالای هنری شهرستان گام بردارد.
مشاور دبیر کنگره  در ادامه از برگزاری مراسم شب شعر سربداران  در حاشیه برگزاری کنگره خبر داد و افزود: نهضت شیعی سربداران از آن رو که اولین قیام تمام شیعی ایرانی بود که منجر به تشکیل حکومتی شیعی  مذهب درکشور شد تاثیرزیادی بر بسیاری از حیطه های فرهنگی و ادبی و سیاسی تاریخ ایران داشته است. یکی از این حیطه ها که همواره مورد پژوهش و توجه بسیار بوده است حیطه ی ادبیات فارسی است. سربداران با داشتن رویکرد مثبتی که نسبت به شعراء زمان خود داشتند توانستند در زمینه هنر و ادبیات ایران تأثیرات عمیق و طولانی مدتی برجای گزارند، که این آثار را  می توان به وضوح در اشعار شاعران بزرگی همچون ملک شعرای بهار مشاهده کرد، با توجه به این نکته  کمیته هنری کنگره تصمیم گرفت با دعوت از شاعران برجسته کشوری مراسم شب شعر سربداران را برگزار کند.

وی تصریح کرد: باید بدانید حجم برنامه های هنری در این مراسم بسیار بالاست  اما باتوجه به سابقه خوب و طولانی دانشگاه حکیم سبزواری در برگزاری همایش ها و جشنواره های فرهنگی و هنری  در سطح کشور ما نوید برگزاری مراسمی فاخر و هنری با برنامه های متنوع و متفاوت را به اندیشمندان، علاقمندان و هنردوستان می دهیم.
دبیر هنری کنگره تصریح کرد: با توجه به پتانسیل و توانمندی بالای هنرمندان شهرستان، بخش مهمی از برنامه های هنری این مراسم برعهده هنرمندان خطه ی سربداران  است که این مهم فرصتی ارزنده و بی نظیر ی برای جامعه هنری شهرستان می باشد تا قابلیت های خود را در این عرصه ی بین المللی به منصه ظهور برسانند.

منبع: http://sarbedaran.hsu.ac.ir/

دانشمندان و محققان بین المللی ؛ سخنرانان ویژه همایش علمی سربداران

دکتر علی اصغر مولوی، دبیر علمی کنگره بین المللی سربداران از حضور دانشمندان و محققان بین المللی به عنوان سخنرانان ویژه همایش علمی کنگره بین المللی سربداران خبر داد.

دبیر علمی همایش سربداران در گفتگو با خبرنگار سایت کنگره  با اشاره به مشخص شدن سخنران های ویژه این همایش علمی اظهار داشت : بر اساس رایزنی های به عمل آمده از سوی کمیته علمی و بین الملل کنگره با  دانشمندان، محققان  و چهره های سرشناس ایرانی و بین المللی که در زمینه ی نهضت های شیعی و تاریخ اسلام  صاحب نظر هستند،  خوشبختانه توانستیم  شخصیت های برجسته  و شناخته شده ای  را  جهت سخنرانی در این همایش علمی به دانشگاه حکیم دعوت کنیم.

دبیر علمی همایش تصریح کرد: با توجه به موضوع و جایگاه نهضت سربداران در تاریخ ایران و اسلام به عنوان یکی از اولین قیام های شیعی ایرانیان که به تشکیل نخستین حکومت شیعی در کشور انجامید  ، این همایش مورد توجه شخصیت های برجسته متعددی در ایران و  کشورهای جهان قرار گرفته  که این نکته برای مجموعه علمی شهرستان باعث مباهات است زیرا بدون تردید مهمانان  و دانشمندان داخلی و خارجی با انتقال تجربیات و دانش خود می توانند بر غنای علمی همایش بیافزایند و جدا از این مطلب حضور این اساتید بین المللی منجر به تبادلات علمی بین محققان داخلی و خارجی خواهد شد که این مهم نیز به نشاط و پویایی محیط علمی دانشگاه خواهد افزود علاوه بر این نشست های علمی که با شرکت این اساتید در دانشگاه برگزار خواهد شد و ارتباطاتی که از این طریق ایجاد می گردد باعث ایجاد یک دیپلماسی علمی بین دانشگاه حکیم سبزواری و دانشگاه های خارج کشور می گردد که بنده معتقدم صلح آمیز ترین نوع دیپلماسی در جهان همین دیپلماسی علمی است و اینگونه این فرصت در اختیار ما قرار خواهد گرفت تا بتوانیم  داشته های علمی و فرهنگی این مرز و بوم و تاریخ و پیشینه غنی خود را به جهانیان نشان دهیم .

دکتر مولوی در ادامه اسامی سخنرانان ویژه همایش علمی رابه شرح ذیل اعلام کرد:

۱.دکتر یعقوب آژند
۲ .دکتر محسن الویری
۳ .دکتر فضل الله ایرجی کجوری
۴ .دکتر سیّد محمّد علوی مقدم
۵ .پروفسور سید حسن امین
۶ .دکتر مهدی ابراهیمی
۷ .دکتر حکیم الهی
۸ .دکتر جواد عباسی
۹ .دکتر خلیفه
۱۰ .دکتر فاطمه جان احمدی
۱۱. Professor Kazou Moriomoto
۱۲. Professor Robert Gleave

 

منبع: http://sarbedaran.hsu.ac.ir/

پیام رییس سازمان میراث فرهنگی به کنگره بین‌المللی سربداران در سبزوار

 معاون رییس جمهور و رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با صدور پیامی به کنگره بین‌المللی سربداران که۲۶ آذرماه در دانشگاه حکیم سبزواری برگزار می شود ابراز امیدواری کرد که این کنگره با تدبیر و برنامه‌ریزی شایسته در مسیر تحقق اهداف و پیشبرد برنامه‌های کلان علمی و فرهنگی ایران اسلامی گام‌های مؤثری بردارد.

متن پیام مسعود سلطانی فر به شرح زیر است:
بی شک تاریخ هر ملتی در حقیقت شرح رویدادها و معرف پیشینه فرهنگی، سنتها و باورهای کلی و روابط و مناسبات سیاسی و اجتماعی آن سرزمین و داستان زندگی مردمانی است که به آن سرزمین روی آورده و روزگانی را به سر برده و از آن پاسداری کرده اند.
باید دانست سرزمین تاریخی ایران در درازنای تاریخ پرتلاطم خود به دفعات مورد تهاجم اقوام و مهاجمان بیگانه بوده است. اما نهضت ها و خیزش های مردمی بسیاری نیز در تقابل با این ظلم و سلطه در تاریخ شکل گرفت که می توان از نهضت سربداران به عنوان یکی از این نهضت های مهم در تاریخ ایران نام برد.
به زعم عمده پژوهشگران و تاریخ دانان نهضت سربداران در یکی از سخت ترین دوره‌های تاریخ این سرزمین شکل گرفت. تاکید بر اهمیت این دوران به این دلیل نیست که در تاریخ زندگی کنیم، بلکه این است که تاریخ را برای آینده می‌خواهیم. سربداران در سایه ایمان قوی و یقین به حقانیت اهداف در پیش‌روی خود و در هنگامه‌ای که استبداد دستگاه حاکمه مغول که در جهل و ستم خود دست و پا می‌زدند، از افق علم و ایمان و فقاهت طلوع کردند و با بهره‌مندی از سجایای انسانی و فضیلت‌های اخلاقی به مبارزه با ظلم و بیداد پرداختند و هیچ‌گاه از هیچ قدرتی هراسی به دل راه ندادند و ذره‌ای از مواضع اصولی و اعتقادی خویش عقب‌نشینی نکردند و همواره پرصلابت و استوار بر مرام و مسلک خود باقی ماندند.
مایه مباهات است که امروز و در شهر کهن و همیشه بیدار سبزوار کنگره ای در جهت شناخت این حرکت سترگ تاریخی و در جهت رجوع به این دوران پرافتخار از تاریخ ایران اسلامی برگزار می شود.
اینجانب از دست‌اندرکاران این کنگره که با برگزاری نشست‌های ملی و بین‌المللی، این دوره مهم از تاریخ ایران را مورد بازشناسی قرار داده و به نسل‌های آینده معرفی می کنند، سپاسگزاری کرده و امیدوارم کنگره بین المللی سربداران با تدبیر و برنامه‌ریزی شایسته در مسیر تحقق اهداف و پیشبرد برنامه‌های کلان علمی و فرهنگی ایران اسلامی گام‌های مؤثری بردارد.

پوریای ولی، عبدالرزاق باشتینی و غلامرضا تختی پهلوانان جوانمرد تاریخ ایران

در تاریخ ایران هر جا سخنی از آیین فتوت و رسم و راه جوانمردی به میان می آید نام تعدادی از پهلوانان مطرح کشورمان می درخشد.

سه تن از معروف ترین این پهلوانان پوریای ولی ، عبدالرزاق باشتینی اولین امیر حکومت تاریخ ساز سربداران و مرحوم غلامرضا تختی هستند.

البته به جز عبدالرزاق باشتینی تعدادی دیگر از امرای سربداران نیز در زمره پهلوانان نامی ایران ذکر نام می شوند. به طور نمونه در بعضی منابع نوشته اند: «شیعیانی بودند که با سربداران به حکومت رسیدند. اغلب حاکمان سربداران یعنی علی موید، پهلوان حیدر، عبدالرزاق و مسعود باشتینی همه جزو پهلوانان و عیاران روزگار خود بودند.» (منبع)

این پهلوانان در تاریخ ایران در گروه فتیان جای می گیرند.

فتیان در بعضی منابع چنین معرفی شده اند:

فتیان

ریشه اصلی مبارزات مردم ایران راجوانمردانی بنام فتیان تشکیل می دادند که جزء گروه متصوفه بودند واین قشر با تشکیلات منظمی که داشت جزء مخالفین شدید حکام ظالم عرب بود.

فتیان ازجمله جوانمردان عارف مسلکی بودند که از گروه عرفا برخاستند و شیوه ی عزت نفس و حق گویی و مردانگی را سرلوحه ی کارخود قراردادند و به تربیت نسلهای بعد پرداختند و نگذاشتند خصایل پسندیده و انسانی در این مملکت به کلی نابود شود .

خصوصیات اخلاقی فتیان در تنها جایی که پس از صدها سال هنوز پا برجاست، در زورخانه ها بین ورزشکاران است که مردان بزرگی مانند پوریای ولی و پهلوان عبدالرزاق باشتینی و پهلوان حیدر قصاب و پهلوان غلامرضا تختی و هزاران جوانمرد دیگر در میان آنها برخاسته اند.

ظهور فتیان دو نتیجه کلی را در بر داشت. نخست جلوگیری از شیوع بیشتر فساد اخلاق بین مردم، دوم مقاومت در برابر تجاوز زورمندان و بیدادگریهای اعصار بنی امیه و بنی عباس و مغول.

فتیان و جوانمردان به مصداق حدیث «لا فتی الا علی لا سیف الا ذوالفقار» خود را پیرو علی بن ابی طالب (ع )می دانند و اصول فتوت را از قول آن حضرت بر هشت خصلت نوشته اند که عبارت است از: وفا، صدق، امن، سخا، تواضع، نصیحت، هدایت و توبه.

چنانچه قرار بود کسی وارد جرگه ی جوانمردان شود باید خصال و استعداد لازم را دارا باشد و الا هر کس را به داخل خود راه نمی دادند. خصلتهای لازم برای ورود به گروه جوانمردان را هفت خصلت شمرده اند که عبارتند از:

‏1-دین

2ـ ذکورت [ مرد باشد]

3ـ بلوغ

4ـ عقل

5ـ صحت وسلامتی

6ـ مروت

7ـ حیا

چنانچه سالک این خصلتها را دارا بود به او شلوار جوانمردی می پوشانند که اشاره به فضیلت عفاف و منع نفس از شهوات است که آنرا«سراویل پوشیدن » می گفتند. سپس کمر او را با پارچه و یا کمربندی می بستند که بمعنای کمر همت بستن برای انجام کارهای نیک و خدمت به خلق است و آن را « میان بستن » می گفتند، سپس کمی نمک به او می خوراندند که بمعنای وفای بعهد و عدالت است و به آن هم «قدح نوشیدن » می گفته اند.

 

شعر سربداران به مناسبت هفصدمین سالگرد قیام سربداران باشتین

به نام خداوندگار جهان

شعر سربداران

اول نامه به نام حضرت سبحان و منّان

خالق اَرض و سماء و كلّ شيءٍ هست و پنهان

بعد پيغمبر، علي و فاطمه وابناءِ معصوم

ياد آرم از شهيدان، سرفرازان، سربداران

سربداران ره حق، جانفشانان ره او 

ياد آنانيكه باشد خونبهاشان حق سبحان

زنده اند اندر كنار ما شهيدان ره حق

زندگان جاوداني بر اساس نصّ قرآن

.....

بعد پيغمبر جفا بسيار بر اولاد او شد

جان خود دادند به پاي دين تمام آن امامان

دين اسلام از نخست مانده غريب و گشته مظلوم 

  پر شده تاريخ اسلام از جفاي نيزه داران

غاصبان با نام دین بر دین جفا بسیار کردند

ظلمها در حق دین کردند و تیره روزگاران

.....

گفت مولانا جهان چون سبزوار کج مدار است

چون مدار ما نگردد بر مدار کج مداران

ما ولایت را مدار دین حق دانیم و لا غیر

 بی ولایت دین ما کامل نمی گردد به دوران

چون ولی فاطمه باشد علی در صدر شیعه

در دفاع حق مولا فاطمه شد میخ باران

.....

چون امامان بعد یکدیگر شهید از جور ظالم

مردمان بی بصیرت هم  بلای روزگاران

بود تقدیر الهی را بنا بر عصر غیبت

گشت پنهان از نظر وز منظر چشم خماران

آن امامی را  که منجیّ بشر باشد، ندیدند

شد حکومت سهم نااهلان و  ارث کامکاران

.....

شد ستم از حد برون بر مردمان اين مناطق

 بعد استيلاي اقوام مغول بر خاك ايران

اي بسا سرها كه بهر حفظ دين بردار گشته

نيست نامي و نشاني از هزاران بيشماران

يادشان بادا گرامي كُشته هاي در ره دين

حق پرستان، سينه سوزان، جانثاران، بی مزاران

.....

ناگهان در باشتين از جا پريدن مردماني

دفع ظلم ظالمان بايد و گر نه، سر به داران

مي نهيم و مي رهيم از اين همه بيداد ظالم

تا نباشد ظالم بيگانه در مهد دلیران

شد بناي آن كه در ايران حكومت شيعه گردد

رخت بر بست از وطن تاتاري و وحشي گريشان

گشت دیوانی منظّم بر اساس فقه شیعه

دین و آئین جوانمردی و رسم پاکبازان

حاكمان اهل فتوّت مردمان اهل مروّت

بُود آئين اخوّت راه و رسم شهسواران

بعد معصومين، كلامي از علي آمد به منبر

نام مولا شد بلند در كوچه ها  و بام ايران

مردمان در انتظار قائم آل محمّد

 جمعه ها بيرون همي رفتند به استقبال ايشان

چون حکومت اولین نوبت به نام شیعیان شد

سکه زد نام امامان خطبه خواند از بهر ایشان

غيرت ديني و ملّي و نشان افتخاري

آفريدند و هنوز هم هست بر پا رسم ياران

چون ولایت گشت حاکم بعد دورانی ز غیبت

بعد از آن بیگانه ای دیگر نشد حاکم بر ایران

.....

آمدند ناحاكماني كز فروغ او بكاهند

كي شود خاموش شمع ديده ی اميدوران

خشک هرگز می نگردد چشمه ای در کوهساران

 تا بود اشک یتیمان قطره های سبز باران

شد بلند آوازه ی اسلام در دوران حاضر 

از بهای خون ياران، همّت پير جماران

سي و هفت سال از شكوفايي اين نهضت گذشته

 گشته بيداري اسلامي قرار بي قراران

.....

گشته هفتصد سال از دور قمر بر چرخ گردون

از شروع این قيام از سبزوار در كل دوران

سبزوار این شهر دیرین این دیار سربداران

این گواه زنده تاریخ و شهر پایداران

مردمانی با نجابت، با اصالت، با عدالت

یا علی گویان و حق جویان و از یکتا پرستان

حافظ دینند و جان دادند برای حفظ شیعه

لمعه هم باشد گواه شیعه ی ملک خراسان

سبزوار، ای شهر دانش ای شکوه سبزه زاران

سربلند از سربداری سروری بر سرفرازان

.....

چون حكيم سبزواري نام دانشگاه ما شد

همّتي جانانه كردند از براي شأن خوبان

با تلاش و همّت و پيگيري اين جمله ياران 

گشته بر پا كنگره اينك به نام سربداران

.....

ما هم اینک وارثان آن عدالت پیشگانیم

تا به دست او رسانیم بیرق پر خون یاران

سربدارا سربداران سر بدار او سپردند

سربداری سر بدار چون سربدار سربداران

«««««««»»»»»»««««««»»»»»««««««»»»»»

جعفر باشتینی« سربدار وفا»

1394 ه.ش. - 1437 ه.ق.- سبزوار

 

فهرست نام امیران حکومت سربداران سبزوار

 

 

سربداران اولین حکومت شیعیه ۱۲ امامی ومردمی ایران در سالهایی است  که کشور در زیر تاخت وتاز سم اسبهای مغولان قرار گرفته بود و مردمان خراسان علیه بیداد وستم دشمن متجاوز تحت آموزه های مذهبی شیخ خلیفه مازندرانی ودلاوریهای پهلوان عبدالرزاق باشتینی این نهضت را به پایتختی دارالمومنین سبزوار بوجود آوردند.
نهضتی که با گذشت سالها هنوز نقش پر رنگ آن در تاریخ سیاسی مذهبی کشور کم رنگ نشده است واین نهضت پس از سالها الگویی برای ایستادگی در برابر ظلم ستمگران تلقی می شود جنبشی که از سال ۷۳۷ه.ق آغاز شد وتا سالها باقی ماند. در جدول پیش رو با فهرست نام ومشخصات۱۲ امیران سربدار آشنا می شوید

	فرمانروایان	سالهای حکومت	نحوه به قدرت رسیدن	نحوه مرگ	مکان مرگ
۱	عبدالرزاق بن فضل الله باشتینی	۷۳۸-۷۳۶ق	رهبری شورش	مقتول	سبزوار
۲	وجیه الدین مسعود بن فضل الله	۷۴۵-۷۳۸ق	بعد از قتل برادر	مقتول	رستمدار
۳	آی تیمور محمد	۷۴۸-۷۴۵ق	با انتخاب	مقتول	سبزوار
۴	کلو اسفندیار	۷۴۸-۷۴۷ق	با پیشنهاد شمس الدین علی	مقتول	سبزوار
۵	شمس الدین فضل الله	۷۴۸-۷۴۷ق	با انتخاب توسط لطف الله	کناره گیری از حکومت	———-
۶	شمس الدین علی	۷۵۲-۷۴۸ق	با پیشنهاد	مقتول	سبزوار
۷	یحیی کرابی	۷۵۸-۷۵۳ق	با انتخاب	مقتول	سبزوار
۸	ظهیرالدین کرابی	۷۵۸-۷۵۳ق	با حمایت حیدر قصاب	مخلوع	————-
۹	حیدر قصاب	۷۶۱-۷۶۰ق	با برکناری کرابی	مقتول	اسفراین
۱۰	لطف الله	۷۶۲-۷۶۱ق	با کمک دیگران	مقتول	قلعه دستجردان
۱۱	حسن دامغانی	۷۶۶-۷۶۲ق	با قتل لطف الله	سربداران خود	قلعه شغان
۱۲	خواجه علی مؤید	۷۸۳-۷۶۶ق	با قتل دامغانی	در جنگ با لر کوچک	خرم آباد

 

منبع: مجله اینترنتی اسرارنامه

 

کمک امام خمینی (ره) به افسانه بایگان در سریال سربداران

ارسال شده توسط:beyhaqmaster درهنر ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۳ ۰ 1177 بازدید

 

هرچند جای جای کشور پهناور ایران پر از رویدادهای پرافتخار تاریخی است که ارزش های خاص خود را دارند، اما نهضت ملی – مذهبی سربداران که در قرن هشتم هجری با رهبری پهلوان عبدالرزاق باشتینی(منبع) و شیخ خلیفه مازندرانی(منبع) در غرب خراسان به وقوع پیوست و منجر به تشکیل نخستین حکومت مردمی شیعه به پایتختی دارالمومنین سبزوار یکی از کانون های اصلی تشیع در ایران شد، جایگاه ویژه تری دارد که بحث پیرامون دلایل اهمیت این نهضت تاریخی مطالب مستقل و مفصل دیگری را می طلبد.

اما یکی از واضح ترین نشانه های جایگاه خاص سربداران سبزوار در میان همه رویدادهای تاریخی ایران، انتخاب شدن داستان این رویداد برای تولید اولین سریال تاریخی صدا و سیمای ایران پس از وقوع انقلاب اسلامی بود. آن هم در زمانی که بخش های وسیعی از مرز کشورمان در همسایگی با عراق گرفتار جنگ نابرابر تحمیلی بود و در چنان شرایطی رویداد غیرتمندانه ای نظیر سربداران سبزوار بهترین موضوع شکوهمند حماسی با درونمایه ملی و مذهبی بود که می توانست دستمایه ساخت سریالی فاخر و ارزشمند قرار گیرد تا گوشه ای از دلاوری و مقاومت دیرینه ملت ایران دربرابر تجاوز و تعدی را به نمایش بگذارد.

سربداران سریالی که نه تنها خود درباره یکی از ارزشمندترین رویدادهای تاریخی ایران ساخته شد، بلکه در تاریخ سینما و تلویزیون کشور نیز به اثری ماندگار و شاخص تبدیل شد (منبع) که در مراحل قبل و بعد از ساخت آن بسیاری از بزرگان مملکت ، تا سطح مقام معظم رهبری آیت الله خامنه ای (رئیس جمهور وقت) ، آیت الله هاشمی رفسنجانی (رئیس وقت مجلس) و حتی رهبر کبیر انقلاب امام خمینی (ره) نظارت کرده و دیدگاه های خود را اعمال کردند.

اسرارنامه پیش از این مطلبی درباره اظهار نظر آیت الله خامنه ای و آیت الله هاشمی رفسنجانی درباره سریال سربداران منتشر کرده است، که می تواند در پیوند زیر مطالعه نمایید:

اختلاف نظر آیت الله هاشمی با آیت الله خامنه ای درباره تاریخ سبزوار

اینک در سی امین سال ساخت سریال سربداران و هفتصدمین سال وقوع این نهضت تاریخی در خراسان، نگاهی می اندازیم به کمکی که امام خمینی به ساخت این سریال تاریخی کرد و اخیرا افسانه بایگان بازیگر مطرح سینما و تلویزیون ایران در گفتگویی با وبسایت هنرآنلاین به بیان آن پرداخته است:

 

 ˝امام خمینى˝ نقشم در ˝سربداران˝ را نجات داد/ سینماى ما پر از ستاره هاى یک شبه است

سرویس سینما هنرآنلاین/ می‌گوید دوست نداشته بازیگر شود و حتی بعد از این که با سربداران یک شبه معروف می شود تا دو سال سراغ بازیگری را نمی گیرد تا شاید در راه رویای نوجوانی اش یعنی ادبیات قدم بگذارد اما جادوی سینما او را با خود می برد و اینگونه است که افسانه بایگان سوپر استار دهه شصت سینمای ایران می شود … در این روزهای بهاری فرصتی پیش آمد تا یک فنجان چای مهمان سوپر استار دهه شصت سینمای ایران باشیم.افسانه بایگان که این روزها بسیار کم کار شده به گفته خودش بیشتر درگیر مطالعه ، موسیقى و خودشناسی است.در فرصت کوتاهی که میزبان ما بود از سینما،علت کم توجهی مخاطبان به آثار ساخته شده و تلاش برای استقرار ارزش های واقعی در فرهنگ جامعه گفت:

- از حواشی اولین حضورتان مقابل دوربین در سربداران بگویید؟

سربداران که ساخته شد، با وجود این که سازندگان برای به تصویر کشیدن “ترکان بانو” و موهایش و آن کلاه گیس اجازه داشتند اما بعد از ساخت و بعد از این که مسوولان کار را در بازبینی ها دیدند، گفتند که همه پلان ها را دور بریزید، اصلا ما چنین چهره و وجناتی را نمی خواهیم.جالب اینکه بعد از مدتی کارگردان مجموعه و دوستانشان توانستند سریال را توسط شخصی به امام خمینی(ره) برسانند و ایشان دیدند و در حقیقت مجوزی که صادر کردند و فرمانی که دادند به من یک حق حیات داد، وگرنه در همان ابتدا کارها دور ریخته می شد و معلوم نبود که سرنوشت من به عنوان یک بازیگر تازه وارد چه می شد. ایشان فرموده بودند که تصویر مجازی است و کلاه گیس اشکالی ندارد، ضمنا ما اگر بخواهیم که حقیقت وقایع تاریخی را به نمایش بکشیم، باید بتوانیم که به این دیدگاه برسیم و در حقیقت این سعه صدر را داشته باشیم که بتوانیم این تصاویر را پخش کنیم.

- چرا با این که در این سالها سریال تاریخی زیاد ساخته شده اما “سربداران” هنوز در فهرست موفق ترین ها است؟

سربداران محصول به تصویر کشیدن یک قیام تاریخی با رنگ و بوی شیعی گری بود و البته تکرار ناشدنی . ما سریال های اصطلاحا فاخر و سنگین داشتیم، ولی هیچ کدامشان نه خیابان خلوت کن بود نه آن چنان صادق و صمیمی و با آن تیم حرفه ای پشت صحنه و صحنه. عوامل سریال همگی درجه یک های حوزه خود بودند و البته همه شان بی ادعا و صمیمی .یک لحظه با خودتان مرور کنید که فقط در بخش موسیقی این سریال که توسط آقای فخرالدینی ساخته شد چه بزرگانی ساز زده اند. بهترین هایی مثل محمدرضا لطفی،درخشانی، ذوالفنون که با عشق کار کردند.کار در سربداران با معیارهای خیلی بالایی در همه زمینه ها انجام شد و این یعنی اهمیت دادن به مقوله هنر.

 

- سوپراستار بودن در دهه ۶۰ چگونه بود؟

مشهور بودن در آن سال ها از یک زاویه بسیار سخت بود.برای خود من مشکلات کم نبود.در حقیقت چون ما جزو اولین ها بودیم که داشتیم تجربه می شدیم همین جور زیر آگراندیسمان قرار داشتیم .البته من احساس می کنم که ما در دوران معصومیت سینما زندگی کردیم. یعنی عصر ما به نوعی عصر معصومیت بود برای این که موضوعمان موضوع هنر بود.خب، ما نگاه می کردیم به بالادستی مان، اساتیدمان که این ها چه نگاهی نسبت به این مقوله دارند، یاد می گرفتیم، تواضع و احترام یاد گرفتیم. احترام به کار را یاد گرفتیم.با وجود این که شخصا بسیار مورد بی مهری و عدم باور آدم ها و به خصوص مسوولین قرار گرفتم، اما چیزی که تا امروز من را حفظ کرده انگیزه خدمت بوده است. درسال های گذشته ما شاهد هستیم که خیلی ها وارد این عرصه می شوند و سریعا ستاره می شوند، من چون به شدت دوستشان دارم، فقط نگران می شوم و ناراحت می شوم و فکر می کنم که خیلی بهتر از این می تواند باشد. یادمان نرود که ستاره شدن با شهاب شدن خیلی فرق می کند.این روزها سینمای ما و هنر ما تبدیل شده به کهکشانی از ستاره های یک شبه. در حالی که مقوله هنر در حقیقت نیاز آدمی برای دست یافتن به جاودانگی است. پس اگر آمدی و زود رفتی یعنی اصل نبودی. یعنی مثل شهاب سنگ امدی و رد شدی و رفتی.

- اگر سناریست بودید برای افسانه بایگان چه نقشی را می نوشتید؟

خیلی دوست دارم “پرده نئی” آقای بیضایی ساخته شود و من در آن بازی کنم.

- رابطه تان با سینما مثل قبل نیست؟

با سینما قهر نیستم اما دیگر رفیق هم نیستیم.البته پیش تر از این هم رفیق نبودیم همکار بودیم.راستش سینما دیگر دغدغه من نیست و با موسیقی حالم خیلی خوب است.

- این روزها فیلم می بینید ؟

خیلی کم.

- فیلم های جشنواره سی و دوم را دیدید؟

متاسفانه خیر.

- هیچ کدامشان را؟

نه.

- عمدا؟

نه. پیش نیامد. یعنی باید بدانم که یک فیلمی، آن موضوعاتی که من علاقه دارم را مطرح کند و کسی به من بگوید و من بروم ببینم. در جشنواره سی و دوم پیش نیامد.

- فیلمی که این چند وقت دیدید و دوستش داشتید؟ چه خارجی چه ایرانی؟

من “چشمه” به کارگردانی آرونوفسکی را خیلی دوست داشتم. در فیلم های ایرانی هم یک فیلمی دیدم راجع به دوتار در شمال خراسان،که مستند بود ولی اسمش در خاطرم نیست. ان را هم دوست داشتم. راجع به خانم هایی بود که دوتار می نوازند. خانم های خیلی ساده و روستایی و در حقیقت هر کدام دنیایشان را می گفتند. کارش خیلی زیبا و لطیف و انسانی بود.

- فیلمی بوده که دوست داشتید، بازی نمی کردین؟

نه.فیلمی بوده که خیلی دوستش نداشته باشم ولی فیلمی که بگویم کاش ان را بازی نمی کردم در کارنامه ام ندارم.

- و فیلمی که دلتان می خواست قطعا در آن بازی می کردید، ولی به هر دلیلی نشده …

آره پیش امده. حتی قرارداد هم داشتیم… بحث همان ارتباطاتی است که من ندارم و دوست هم ندارم داشته باشم. مهم نیست. حتما نباید بازی می کردم.

- خب جزئیاتش؟ کی بوده، چی بوده، کجا بوده؟

اصلا مهم نیست. واقعا مهم نیست. اصلا دوست ندارم راجع به آن صحبت کنم.

- این روزها صبح تا شب افسانه بایگان چطور می گذرد؟

کتاب می خوانم. موسیقی گوش می کنم. سه تار تمرین می کنم. دارم سعی می کنم که تکنیک هایم را در سه تار جلو ببرم. یک کلاس هایی را داشتم که اولینش از شاهرود شروع شده با خانم دبیری. خانم دبیری مدرس تئاتر هستند.

- این کلاس ها را با کمک جایی برگزار می کنید؟

نه نه. کاملا خصوصی است.

- یعنی هر بار در یک مکان ثبت نام می کنید؟

بله کاملا خصوصی هست و به هیچ جایی هم وابسته نیستیم.

- و قرار است دقیقا چه اتفاقی در کلاس ها بیافتد؟

دقیقا قرار است که استعدادیابی بکنیم و جهت یابی بدهیم.

گفتگو از مسعود میر

 

منبع: مجله اسرارنامه

اللمعه کتابی مهم در فقه سیاسی شیعه که به خواست امیران سربداران تألیف شد

یکی از حلقه ­های فقه سیاسی شیعه کتاب اللُمعة الدمشقیه فی فقه الامامیة از ابوعبدالله محمدبن مکی عاملی جزینی مشهور به شهید اول (شهید 786 ﻫ.ق) است.

اهمیت این کتاب در فقه سیاسی از آن رو است که به درخواست یک حکومت شیعه مذهب در ایران نوشته شده است

 

 

 

برچسب‌ها: سربداران, عبدالرزاق باشتینی, خواجه علی موید, امیران سربداران, کتاب اللمعه

نام امیران حکومت سربداران در فهرست پهلوانان خوشنام تاریخ ایران

نام پهلوانان وعیارانی چون «عبدالرزاق بیهقی» و «شاه اسماعیل صفوی» همواره در حیات اجتماعی این مردم می درخشد.
در ایام استیلای قوم مغول بر بلاد اسلامی، نهضت سربداران خراسان نقش بزرگی را درمواجهه با این قوم ایفا کرد.
«پهلوان عبدالرزاق بیهقی» در سال 738ق. در رأس سربداران خراسان به سلطنت رسید. وی از طریق سنت پهلوانی وعیاری، اولین حکومت شیعیان اهل بیت نبی اکرم (ص) را درخراسان ایجاد کرد.

تاریخ سربداران درمیان منابع و کتب پراکنده ومنتشر است، آنچه مسلم است، اینان جمعیتی بودند صاحب حرفه های مختلف که بنا به احساس مسئولیت دینی در برابر قوم مهاجم مغول مردانه ایستادند.
تعلیمات «شیخ حسن جوری» (12) یکی از رهبران این نهضت حول محور های زیرمی چرخید:
1- جدایی ناپذیر بودن دین و دولت از یکدیگر و یا به سخن دیگر پیوند ناگسستنی نهاد مذهبی با نهاد سیاسی.
2- تشیع اثنی عشری با تأکید بر مسئله ی ولایت.
3- تأکید بر جهان بینی مهدویت و به تبع آن مبارزه با ظلم و ستم و برقراری عدل و عدالت در جامعه (13).
در بین اعضای سربداران نوعی فتوت [که در بخش های دیگر بدان پرداخته خواهد شد] که ریشه در تاریخ اسلام داشت رایج بود. «ابوالفرج بن جوری» در قرن ششم هجری «عیاران» را با «فتیان» یکی دانسته که دارای تشکیلاتی بوده اند. (14) و در مجموع «فتوت و جوانمردی از خصایل اصلی آن ها شمرده می شد» (15).
«حافظ ابرو» و صاحب «زبدة التواریخ» درباره ی آغاز قیام سربداران روایتی خواندنی ذکر میکند:
امیر عبدالرزاق که از بزرگان ولایت بیهق بود، در قریه ی باشتین که اکثر اهالی آن مرید شیخ حسن بودند (یعنی به تشیع گرویده بودند) باعاملی (مالیات بگیر) که رییس بود نزاع کرده و او را قتل آورد. پس از آن او که به فرط تهور و تهتک معروف بود در این خصوص با اطرافیان خود به مشورت نشست. آن ها اتفاق کردند که اختیار خود ازکف ندهند و به برکندن ریشه ی ظلم و ستم برخیزند. آن ها اتفاق کردند که اگر خداوند ما را توفیق دهد رفع ظلم و دفع ظالمان کنیم والاسر خود را بر دار اختیار داریم و تحمل جور و ستم نداریم. بدین ترتیب لقب سربداری پیدا شد و از این به بعد کار عبدالرزاق بالا گرفت و به کارهای بزرگ دست یازید. (16)
مردان دیگری نیز چون «پهلوان حیدر قصاب» ، «پهلوان حسن دامغانی»، «کلواسفندیار» و... در زمره ی پهلوانان، عیاران و مردان اهل ورزش بودند که نقش ارزنده ای در برهه ای از تاریخ مبارزات سیاسی و نظامی مسلمانان به ویژه شیعیان ایفا کردند.
سلسله مراتب رهبران سیاسی آنان در کتاب «قیام شیعی سربداران» به قرار زیر آمده است:
1- امیر عبدالرزاق (پهلوان)
2- امیر وجه الدین مسعود
الف: آتیمور
ب: کلواسفندیار
ج: علی شمس الدین
3- شمس الدّین علی چشتی
الف: یحیی کراوی
ب: ظهیرالدین کراوی
ج: حیدر قصاب
د: حسن دامغانی
4- خواجه علی موید (17)
«پهلوان عبدالرزاق علاوه بر کشتی، به قول صاحبان تواریخ در رشته های تیراندازی، شمشیرزنی و جنگاوری سرامد پهلوانان بود. او فرزند «پهلوان جلال الدین فضل الله» از محتشمان خراسان بود. (18)
اگر چه نهضت سربداران بش از 50 سال دوام نیاورد اما برگ زرینی در حیات سیاسی پهلوانان پیرو مذهب ولایت و امامت برجای گذارد.
به طور خلاصه اسامی و مدت سلطنت آن ها ذکرمی گردد تا میزان نزدیکی و ارتباط نهضت پهلوانان خراسان و حوادث سیاسی قرن 8 هجری نشان داده شود.
1- پهلوان عبدالرزاق سبزواری (بیهقی): 5سال
2- پهلوان امیر وجه الدین مسعود: 7سال
3- پهلوان محمد آتیمور: 2سال و یک ماه
4- پهلوان کلواسفندیار
5- پهلوان امیر شمس الدین: 7ماه
6- پهلوان امیر علی شمس الدین: 5سال
7- پهلوان یحیی کراوی
8- پهلوان حیدر قصاب: 4 ماه
9- خواجه ظهیرالدین: 40 روز
10- پهلوان امیر لطف الله فرزند پهلوان امیروجیه الدین مسعود
11- پهلوان حسن دامغانی: 4 سال و 4 ماه
12- پهلوان خواجه علی موید: 20 سال(19)

منبع: راسخون

برچسب‌ها: امیران سربداران, پهلوانان خراسان, پهلوانان ایران, عبدالرزاق باشتینی, تاریخ سربداران

آشنایی با پلهوان عبدالرزاق باشتینی اولین رهبر سیاسی و نظامی نهضت سربداران

نهضت ملی – مذهبی سربداران خراسان که به تشکیل اولین حکومت شیعه دوازده امامی ایران به پایتختی سبزوار منجر شد ، جنبشی مردمی بود که توسط دو گروه از رهبران مذهبی و رهبران سیاسی و نظامی اداره شد و به مدت نیم قرن دوام یافت.
اولین رهبر مذهبی سربداران شیخ خلیفه مازندرانی بود که از خطه شیعه پرور مازندران (طبرستان) راهی دارالمومنین سبزوار شد تا با کمک ایمان و رشادت مردم مبارز و حق جوی ولایت بیهق علیه بیداد مغولان ایستادگی کند.
بعد از او شیخ حسن جوری که در روستایی در نزدیکی دارالمومنین سبزوار متولد شده بود ، رهبری مذهبی نهضت سربداران را به دست گرفت.
در میان رهبران سیاسی و نظامی سربداران نیز می توان به پهلوان عبدالرزاق باشتینی ، پهلوان حیدر قصاب ، خواجه ظهیر کرابی ، وجیه الدین مسعود و ... اشاره کرد که اکثرا اهل فتوت و از جوانمردان دوران خود بودند و به امیران سربداران معروف شدند.

 

 

پهلوان عبدالرزاق باشتینی اولین و یکی از مشهورترین امیران سیاسی و نظامی سربداران است که از متن مردم برخاست و با دلاوری های او شورش مردمی باشتینیان و سبزواریان به نتیجه مطلوب رسید.
لازم به ذکر است که منابع تاریخی برای پهلوان عبدالرزاق باشتینی درکنار روحیات جوانمردی و غیرتمندی ، مقادیری از روحیه عشرت طلبی و خوش گذرانی و در عین حال بی باکی و سرکشی را نیز ذکر کرده اند به طوری که در ابتدای جوانی وقتی که برای مدتی به خدمت در دربار ایلخانان مغول وارد شد ، هنگام ستاندن خراج و مالیات برخی ولایات ، عواید به دست آمده را به خان مغول تحویل ندهد و مورد خشم و تعقیب مغولان قرار گیرد.
همان جا بود که روحیه بی باک و جسورش او را به یاغی شدن در مقابل ظلم و زور پادشاهان مغول دعوت کرد . این روحیه بی باکی و سرکشی عبدالرزاق سرانجام در هنگام به خطر افتادن وطن و ناموس در مقابل زیاده خواهی های بیگانگان متجاوز ، وی را بر آن داشت که با شجاعت تمام در مقابل ظلم ایلخانان مغول ایستادگی کند و به یاری مردم دردکشیده شهر و دیار خود برود و رشادت را به حدی برساند که در جایگاه اولین رهبر سیاسی و نظامی قیام سربداران قرار گیرد.

در ادامه این مطلب شخصیت پهلوان عبدالرزاق باشتینی و چگونگی قرارگرفتن وی در جایگاه اولین امیر نهضت سربداران ، با استناد به یک پژوهش معتبر انجام گرفته ، با جزئیات بیتشری معرفی می شود :

عبدالرزاق باشتینی و نقش وی
در باشتین مرد محتشمی بود به نام شهاب الدین فضل الله که سمت کدخدایی ده را داشت و صاحب مال و منال و نسبش به روایتی به امام حسین می رسید و از سوی مادر هم به یحیی بن خالد برمکی ، و او را پنج پسر بود به نام امیر امین الدین ، امیر عبدالرزاق ، امیر وجیه الدین ، امیر نصرالله ، امیر شمس الدین .
امین الدین با برادرش در دربار ابوسعید ایلخان بود و پهلوانی نامدار به نام علی خوافی که ابومسلم کنیت داشت در سرای سلطان بود.
ابوسعید به کشتی گیران عنایتی داشت . روزی گفت آیا در قلمرو من کسی است که یارای مقابله با ابومسلم را نماید ؟ امین الدین گفت مرا برادری است عبدالرزاق نام که او با پهلوان مسلم مقابلت تواند کرد . پس ابوسعید رسولی در پی عبدالرزاق به سلطانیه درآمد کمانی از طاق بازار آویزان کرده بودند وصره ای در کنار کمان ، کیفیت حال پرسید ، مردم در جواب گفتند این کمان را پهلوانی آویخته و سفارش نموده که هرکس آن کمان را تواند کشید صره از آن او بود .عبدالرزاق با زورمندی هر چه بیشتر آن کمان را بکشید و قدرت خویش نشان داد. 
ابوسعید ، چون آوازه پهلوان عبدالرزاق بشنید وی را به سرای خواست و تقاضا کرد که با ابومسلم مقابلت کند. درمیدانکشتی ، عبدالرزاق بر مسلم پیروزی یافت و از آن روز ، آوازه عبدالرزاق همه جا را بگرفت.
گویند ابوسعید را از عبدالرزاق سخت خوش آمد و وی را از ملازمان خویش ساخت و پس از مدتی او را جهت تحصیل مالیات روانه کرمان کرد. ابوسعید ایلخان به وی گفت که از 120 هزار دینار مالیات و خراج کرمان را 20 هزار دینار از آن خود بردارد و دو تتمه آن را به خزانه تسلیم نماید.
گویند عبدالرزاق ، خراج جمع آوری شده را به جای تسلیم به سلطانیه صرف عیش و عشرت نمود و به اندک فرصتی حتی تمام وجوه را برانداخت و تلف کرد و عبدالرزاق بر این اندیشه بود که جواب بازخواست دیوان را چگونه بازدهد و در صدد بود که املاک مختصر پدری را بفروشد و مال دیوان را پس دهد. وقتی خبر مرگ ابوسعید همه جا را درگرفت سخت شادمان شد و راهی باشتین گردید.
هنگامی که عبدالرزاق باشتینی سوی ده می رفت دید که مأمورین خواجه علاءالدین هندو ، دو نفر از روستائیان به نام های حسین حمزه و حسن حمزه را به جهت کشتن ایلچیان که شاهد و شراب طلبیده بودند به قتل آمده بود ، با خود می بردند ، عبدالرزاق با مأمورین مصادف شد و از ایلچیان علت بردن روستائیان را پرسید ، ایلچی گفت خواجه علاءالدین هندودستور جلب این دو روستایی را داده است.
عبدالرزاق گفت از قول من به خواجه وزیر بگویید که ایلچیان فضیحت کردند و به سزای عمل خویش رسیدند. ایلچیان چون خبر به خواجه بردند سخت در خشم شد و صد نفر سپاهی مسلح فرستاد تا آن دو روستایی را به حضور آورند . مأمورین جهت جلب روستائیان به پهلوان عبدالرزاق مراجعت کردند ، عبدالرزاق از قریه بیرون شد و با سپاهیان به نبرد پرداخت و ایلچیان فرار کرده از ده خارج شدند.
روایت دولتشاه در تذکره الشعرا و روایت عبدالرزاق سمرقندی در مطلع السعدین با روایت میرخواند در روضه الصفا و خواندمیر در حبیب اسیر فرق دارد. 
به روایت سمرقندی ، شخصی غیر از عبدالرزاق باشتینی کدخدای باشتین بود که به دست عبدالرزاق به قتل آمد.
عین روایت سمرقندی چنین است : 
«امیرعبدالرزاق از اکابر ولایت بیهق بود در قریه باشتین که اکثر آنجا مرید شیخ حسن بودند او را با عاملی که رئیس بود نزاع شد ، رئیس به قتل آمد. امیرعبدالرزاق به فرط تهور و فتنه انگیزی ممتاز بود و به وفور تهتک و خون ریزی مستثنی . با اصحاب خود مشورت کرد چون اختیاز از دست رفته بود اتفاق کردند اختیار خود از دست ندهند.»
روایت دولتشاه هم به نحوی دیگر است ، وی می نویسد : «در راه خبر وفات ابوسعید خان بدو [عبدالرزاق]رسید ، خرم شد و پنهانی به دیه باشتین درآمد و اقربا را دریافت و آنچه شنیده بود بازگفت . اتباع و اقربای او گله کردند که خواهر زاده خواجه علاءالدین محمد فریومدی آمده و چندروز است که در این ده بیدادی و جور می کند و از ما شراب و شاهد می طلبد . عبدالرزاق گفت دنیا به هم آمده است در چنین حالی عار و ننگ روستایی بچه چرا باید کشید و هم در آن شب به سر خواهر زاده محمد وزیر رفتند و او را دستگیر ساختند و به قتل رسانیدند.»
بدین سان ، عبدالرزاق باشتینی سوی سبزوار روان شد و آن شهر را از دست عمال خواجه علاءالدین محمد بگرفت و بر شهر مسلط گردید.
منبع : روحانی ، سیدکاظم ، کیهان اندیشه ، آذر و دی 1368 ، شماره 27 ، (از صفحه 90 تا 108)

برچسب‌ها: سربداران, سبزوار, رهبران سربداران, شیخ حسن جوری, عبدالرزاق باشتینی

ساختار علمی واجرایی «کنگره بین المللی هفتصدمین سالگرد نهضت سربداران»

ساختار علمی واجرایی «کنگره بین المللی هفتصدمین سالگرد نهضت سربداران»
۲۶و۲۷ آذر ۱۳۹۴
دانشگاه حکیم سبزواری

رییس کنگره: دکتر علی جنتی (وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی)
دبیر کنگره: دکتر جواد حدّادنیا(رییس دانشگاه حکیم سبزواری)
__________________________________________________________
دبیرعلمی: دکتر علی اصغر مولوی
مدیر علمی: دکتر محمد علی زنگنه اسدی
مدیر کارگروه مطالعات دینی: دکتر سید محمد کاظم علوی/ مدیر کارگروه مطالعات فرهنگی،ادبی و آیینی: دکتر عباس محمّدیان/ مدیر کارگروه مطالعات تاریخی- سیاسی: دکتر حسن صادقی سمرجانی/ مدیر کارگروه مطالعات جغرافیایی: دکتر علیرضا حمیدیان/ مدیر کارگروه مطالعات اجتماعی: دکتر حسین قدرتی.
مسئول دبیر خانه ی بخش علمی: سید حمید جوادیان /مسئول سامانه علمی: علی شکاری بادی.
دبیراجرایی: دکتر عبدالرحیم عسگری
جانشین دبیر اجرایی: علی زرقانی/ مسئول امور مالی: علی اکبر ایزی/ مسئول تأسیسات: محمدهمایی/ مسئول جذب کمک سازمان ها و ادارات: غلامرضا مناجاتی پور/ مسئول پذیرایی و اسکان: سید محمد رضا راستی ثانی/ مسئول تدارکات: مرتضی آزاد/ مسئول ایاب و ذهاب: علی ارقند/ مسئول امور پشتیبانی: جمشید رمضانزاده.
بخش های علمی و اجرایی:
۱٫ مدیر بخش فرهنگی: دکتر رضا کشاورز
جانشین مدیر امورفرهنگی: محمدابراهیم رحیم زاده/ مسئول برنامه¬ریزی، کارگردانی و مدیریت صحنه: سید مهدی دلبری/عضو کارگروه: رضا سلیمانی/ مسئول برنامه¬ها و جلوه¬های هنری:عباس بابایی/عضو کارگروه: هادی حلاجیان/مسئول کارگروه ،مدیریت سالن، تشریفات و دکور: طیبه مهرآبادی/ اعضای کارگروه: مرتضی زینبی، راضیه عمادی خواه،رضا ناصری،آرش میرشکاری، میلاد سهراب نیا،عرفان موسوی، مریم پویان ،علی زارع و کیانوش بهرامیان / مسئول کارگروه اتاق فرمان و ضبط فنی: لیلا صاحب الزمانی/ اعضای کارگروه: علی علوی و یدالله بینش/مسئول کارگروه اجتماعی و نمایشگاهی: حسین داورپناه/ عضو کارگروه: سید عباس زرقانی/ مسئول کارگروه ارزیابی و مستندسازی: دکتر ولی الله رمضانی / عضو کارگروه: سید عباس زرقانی.
۲.مدیر بخش نظارت علمی و انتشارات: دکتر مهیار علوی مقدّم
ویراستار فارسی: علی صادقی منش/ ویراستار انگلیسی: دکتر سید محمد رضا امیریان/ ویراستارعربی: دکتر مهدی نوری کیذ قانی/ مترجمان انگلیسی: الهه اسماعیل پور،صادق سهیلی انارکی،محمدرضا فصیحی،سهیلا ناصری،محمدبیانی،علی اکبرزرقانی،اکرم رمضان زاده/ مترجمان عربی: دکتر مهدی نوری کیذ قانی ، دکتر عباس گنجعلی، دکتر مصطفی مهدوی‌آرا، مهدی نودهی، مجتهدزاده، خواجه‌پور، کاکویی، شاهسونی.
ناظر انتشارات: محمد علی کوثری/طراح پوستر،لوگو و کتاب ها:نجمه بهنامی فر/ رابط تکثیر: محمد باقر آبادی /مسئول امور تکثیر: مهری بروغنی.
۳. مدیر بخش روابط عمومی و اطلاع رسانی: دکتر حسن دلبری
مسئول پایگاه اطلاع رسانی: الهه رامشینی/ مسئول بخش خبری:مجیدسلیمی/ مسئولان امور سمعی و بصری: حسین وفایی،مجید شریفی راد/مسئول طراحی و گرافیک: هاجر رکن آبادی
۴. مدیر بخش روابط بین الملل: دکتر جواد طیبی
۵٫ مدیر بخش میراث فرهنگی: دکترمحمود رضا سلیمانی

محمد عبدالله زاده ثانی، محسن برآبادی، سید رضا حسینی، الهام پوینده
۶٫ مدیر بخش نمایشگاه های جانبی: دکتر احسان امیری راد
۷٫ مدیر بخش فناوری: دکتر رحیم ایلدر آبادی
مدیر سامانۀ فناوری: مهندس علی زاهدی/ مسئول شبکه: مهندس علی چشمی.
۸. مدیر بخش تغذیه و فوق برنامه: دکتر علیرضا انتظاری
مسئول برنامه ریزی: علی ذاکری/ مسئول فوق برنامه: محمود طوسی/ ناظر غذاخوری:هادی رنجبر / رابط حوزه: محمد رضا علی آبادی/ مسئول تغذیه: ناهید زمانی /مسئول هماهنگی: سیمین کروژدهی/ مسئول امورتغذیه: مهدی عباسپوران/کارپرداز و تدارکات: محمد کافی
۹. مدیر بخش حفاظت و انتظامات: مهندس هادی نصرتی پور
مسئول انتظامات: محمد رضا مهر آبادی/ مسئول پذیرش: سید محمد حسینی/ مسئول هماهنگی غرفه ها: علی اصغر صابری پناه
اعضای کمیته علمی و داوران همایش علمی کنگره بین المللی سربداران:
دکتر محمد باقری‌سبزوار (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر علیرضا حمیدیان (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر محمد علی زنگنه‌اسدی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر حسن صادقی‌سمرجانی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر حسن صیانتی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر سید محمد کاظم علوی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر مهیار علوی‌مقدم (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر حسین قدرتی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر عباس محمدیان (دانشگاه حکیم سبزواری)

داوران همایش علمی کنگره بین المللی سربداران:
دکتر علی تسنیمی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر نصرالله حجازی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر احمدخواجه ایم (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر ناصر سلمانی‌ایزدی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر بهرام سیاوش‌پور (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر حسین شاره (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر جواد عباسی (دانشگاه فردوسی مشهد)
دکتر احمد فغانی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر شفیعه قدرتی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر رضیه موسوی‌فر (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر اسماعیل یحیایی (دانشگاه حکیم سبزواری)

اعضای هیات علمی کنگره بین المللی سربداران:
دکتر محسن الویری (دانشگاه باقرالعلوم (ع))
پروفسور سید حسن امین (دانشگاه گلاسکو)
دکتراحمد پاکت چی (دائره المعارف بزرگ اسلامی)
دکتر رسول جعفریان (دانشگاه تهران)
دکتر محمد علی طالبی (دانشگاه حکیم سبزواری)
دکتر خلیل طوسی (انتشارات کالج اسلامی لندن)
دکتر سیّد محمّد علوی مقدّم (دانشگاه فردوسی مشهد)
دکتر مهدی محقق (انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران)
آیت الله دکترسیّد حسن مصطفوی(دانشگاه امام صادق ( ع))
دکتر احمد مهدوی دامغانی (دانشگاه هاروارد آمریکا)

 

منبع: http://sarbedaran.hsu.ac.ir/

سروده ابن یمین برای شیخ حسن جوری سربداری

مَظهر الطافِ الهی

واجـب بُـوَد از راه نیــــــاز، اهـــــــل زَمَـن را ………. درخواستن از حقّ به دعــا، شیخ حسن را

آن سایه ی یزدان که چو خورشید بیاراست ………. رایش به صفـــــــــا، روی زمین را و زَمَن را

………………..

در رَسته ‌ی بازار هُنـــر، مُلک خریده است ………. وز گــوهـــــــر شمشیـر، ادا کـرده ثَمَـن را

گر جمله جهــــان، صدقه کند همّت رادش ………. این خــــانه ادا را بُــوَد اثـــــــــار، نه من را

………………..

از دل ، اَلَــم فقــــر بَـرَد مَــرهَــم جُــــودش ………. زانگونه که صــابـون بَرَد از جــــامه، دَرَن را

چــون از پی تحـریـر، کنـد خـامـه گُهـــربـار ………. قیمـت بـروَد مُــرسَلــه ‌ی دُرّ عَــــــــــدَن را

………………..

بر چَـرخ کَمــان‌ وَش، ز پی مـدحتِ جاهش ………. سُوفـار صفت، تیـر گشـــاده است دَهَن را

یک روز، مصــافـش ز تـــنِ زار اعــــــــــادی ………. صـدساله فــزون، طُعمه دهد زاغ و زَغَن را

………………..

هنگــــام ملاقـــاتِ دو صـف، از تـفِ تیغـش ………. بـدرود کنــد جــــــــانِ بـد انـدیـش،‌ بــدن را

با جـوشن و دِرع آن که شد انـدر بر تیــرش ………. از بی‌ خبــــری سـاخت سپَر، بُــرد یَمَـن را

………………..

از  رِبقه فرمانش، سر آن کس که برون بُرد ………. آمــاده نهـــاد از پی خـــود، تیــغ و کَفَـن را

آن کس نَهَـــد از درگَـه او روی به غیــــــری ………. کز جهـل کند ترّه به جا، سَلــوی و مَــنّ را

………………..

ای مَظهـــر اَلطـــــــاف الهـــی، دلِ پـاکـت ………. بشناخته چون مـــردم یک فنّ، همه فنّ را

پیـوسته ز پَــروانه ی رأی تو بَــــرَد نــــــــور ………. این شمـــــع زر انـدوده ‌ی فیــــروزه لگـن را

………………..

با نُکهت خُلـق تـو، ز خــود لاف زدن نیست ………. جُـز عین خطا،‌ نــــافـه‌ ی آهــــوی خُتَـن را

از گُلـشن خُلـــق تو، وَزَد بــادِ بهــــــــــاری ………. در بـاغ،‌ که خـوشبــوی کند صَحـن چَمَن را

………………..

سـرتـاسـر آفـــــاق، چـو بگـرفت سپـاهـت ………. نـاچـار عــــــــــــدو،‌ هـاویـه بُگـزید وطـن را

شمشیـر تـو انــدر دلِ چـون سنگِ عـدویت ………. مـاننـد سنـانـی که دهــــد جــای مسن را

………………..

گه تیـغ تو سـازد دو تـن، از یک تـن دُشمن ………. گه تیــر تو یک تن کند از خصــــم، دو تن را

چون دستِ اَجَل گَردن خصم تو همی‌‌بَست ………. از حَبــلِ وَریــدش، به ســـزا یافت رَسَـن را

………………..

بیــداری و هـوشیــاری بَخت تو ربوده ‌است ………. از چشـم بـدِ حـاســـدِ جــــاهِ تـو، وَسَـن را

هست ابن یمین، داعـی جــــاه تو و باشد ………. آگــاهـــی ازین، واقـفِ هـر ســرّ و عَلَـن را

………………..

تـا در نظــر دیـــده‌ وران، حُسـن فــــــــزایـد ………. تـاب و شکــنِ زُلفِ بُتِ سیـــــــــم ذَقَـــن را

بـادا دل اعــــدای تــــو، از صَـرصَـر قَهــــرَت ………. چون زُلف بُتـان کرده ضِمان، تاب و شَکَن را

دیوان ابن یمین فریومدی ، ص ۱۲ ـ ۱۳

منبع: http://sabzevariha.com/

نامه «شيخ حسن جورى» به « امير محمّد بيك برادر ارغونشاه »

سوادِ مكتوبِ «شيخ حسن جورى»

كه به « امير محمّد بيك برادر ارغونشاه » نبشته است‏.

 

بعد از ثنا و حمدِ آفريدگار و درود بر نبىّ هاشمى و آل و اصحاب و عترتِ او ، به حضرتِ اميرِ اعظم خَلَفِ اعاظم الامراء فى العَجَم ذو المَحامد و المَفاخر ، امير محمّد بيك -وفّقَهُ اللهُ لما يُحِبّ و يَرضى و اَلهَمَهُ متابعة قوانين الرّشد و التّقوى- داعى مخلص حسن جورى دعواتِ با اخلاص مرفوع مى‌‏گرداند «على ما يَشاءُ قدير»(1)  اين دعا پانزدهم ذى‌الحجّة از مقام نيشابور محرّر گشت. از حال خير و وجوب حمد مى‏نمايد نه از روى افتخار بلكه به طريق شكر از حضرتِ آفريدگار -عزّ شَأنه- كه اين ضعيف از عهدِ صبا و عُنفوانِ شَباب هميشه مُريد و معتقدِ اهلِ حقّ بوده و دوستدار ائمّه و علماء دين و تابع اربابِ صلاح و تقوى و طالب راه نجاتِ آخِرت بوده و بدين هوس مدّت هفت، هشت سال به مدارس تردّد نموده و به قال و قيل مشغول گشته و سخن ائمّه طوايف استماع كرده و بر اختلافاتِ اقوال و اعتقاداتِ ايشان به قَدر الوسع وقوف يافته تا عاقبت در سبزوار به خدمت شيخ بزرگوار صاحب‌الاسرار و الافتقار، سرّ اللهِ فى‌الارضين، شيخ خليفه -قَدَّسَ اللهُ روحَه العزيز و رَضِىَ عنه- رسيد و بعضى از سخنان او شنيد و به تدريج معلوم كرد كه آن بزرگ، مُرشد راه حقّ است و از سرِ صِدق و ارادت و صفاى نيّت بدو تمسّك نمود و به يُمنِ همّت مباركش بدانچه مقصد و مقصود اين ضعيفِ نحيف بود رسيد، و الحمدُللهِ على ذالك.

 

 

و بعد از آنكه آن بزرگ در سبزوار به دستِ ظَلَمه اَشرار به درجه شهادت رسيد اين ضعيف در همان شب به طرفِ نيشابور سفر كرد در بيست و سيّم ربيع الاوّل سنه ستّ و ثلاثين و سبع مايه، دو ماه ديگر در حدودِ نيشابور به گوش ‏ها مُنزوى مى‌‏بود و چون بعضى مردم بر احوالِ اين ضعيف وقوف يافتند و آغازِ تردّد نهادند از آنجا به مشهد مقدّس رضوى –عليه‌السّلام- سفر كرد و از آنجا به اَبيوَرد و خَبوشان و پنج ماه ديگر همچُنين از مَقامى به مَقامى مى‌گريخت و با هيچ آفريده در نمى‌‏آميخت و مَعَ هذا به هرجا كه يك هفته مى‌‏بود، مردم تردّد آغاز مى‌كردند و به حدّ ازدحام مى‌‏رسيد، تا در اوّل شوّال اين سال، سفرِ  عراق اختيار كرد و يك سال و نيم در آن سفر بود و از آنجا نيز به هرجا كه مَقام مى‌‏اُفتاد چُنين تشويش پيدا مى‌‏شد و جمعى از خراسان در عقب آمدند و باز به طرف خراسان مراجعت نمود و قرب دو ماه ديگر در طرف خراسان بود در دو سه ولايت به سبب ازدحام خواصّ و عوامّ هيچ جاى ساكن نتوانست شد.

در محرّم سنه تسع و ثلاثين و سبع مايه عزيمتِ تُركستان نمود و مدّتى در بَلخ و تِرمِذ بود، به سبب همين نوع زحمت باز به طرف هَرات افتاد و از آنجا به خواف و قُهستان و هرچند روز در موضعى ديگر مى‌‏بود؛ و از آنجا عزيمت طرفِ كرمان كرد.

 

 

فامّا راه در بند بود و ضعف بر مزاج غالب، ديگر بار به طرف مشهد مقدّس رفت و از آنجا به ولايت نيشابور و قُرب دو ماه ديگر در غارِ ابراهيم و در آن كوهسار هر چند روز در گوشه ديگر مى‌بود و به سر مى‌بُرد و در اين مدّت خَلق بسيار روى بدين ضعيف آوردند. اكثر به طلبِ خلاص و نجات راه آخِرت مى‌‏آمدند و از همه طايفه مردم پيش اين ضعيف مى‌‏رسيدند تا به جايى ادا كرد كه بعضى از مشايخ و متفقّهه نيشابور و اصحابِ اَغراض حيلت‌‏ها انگيختند و افترا كردند كه اين درويش و مريدانِ او دشمنِ اهل علم‌‏اند و منكرِ قوانينِ شرعيّه‌‏اند؛ و تاركِ اصحابِ شريعت؛ و حكّام را در وَهم انداختند و بر قصدِ اين ضعيف اتّفاق نمودند مگر آن بود كه امير محمّد اسق‏(2) روزى پيش اين ضعيف رسيده بودند و سؤال‌ها كرده و جواب‌ها شنيده و بر بعضى احوال وقوف يافته مانع و مُعارض ايشان شد و بدان سبب بود كه اين ضعيف از قُهستان عزيمت عراق كرد و به دستجردان افتاد. راهِ بيابان در بند و مخوف بود و طايفه انبوه با اين ضعيف بودند به راهِ بيابان سفر ميسّر نشد و به سر چند راه ديگر رفت، سفر برنيامد بار ديگر به مشهد مقدّسه رفت و چند روز مُقام كرد، ديگر بار مَشايخ و سادات و متفقّهه به قصد و سعى برخاستند و به جانبِ حكّام، نامه‌‏ها روان كردند، بعضى را در وَهم انداختند كه اين مرد، خروج خواهد كرد و مُلك خواهد گرفت؛ و تَبَع و مريدان او بسيار شده‌‏اند و ساز و سلاح راست كرده و گفته‏‌اند كه اظهار مذهبِ روافض خواهد كرد.

القصّه، از امير بزرگ ارغونشاه -هداه اِن شاءَ الله- ايلچى به مشهد مقدّس آمد و حُكم آورد به گرفتن و بُردنِ اين ضعيف، آن ايلچى مردى عاقل بود اين ضعيف را ديد و احتياط كرد؛ او را معلوم شد كه سخنِ آن جماعت دروغ و بُهتان است، اين معنى باز نمود از آنجا حُكم فرستادند و او را بازخواندند و اين ضعيف را عُذرخواهى نمودند.

 

 

قُرب دو ماه در اين گفت‏ و گوى شد و اصحابِ قصد و غرض، هيچ نوع آرام و قرار نگرفتند تا به جايى رسيد كه اين ضعيف و جمعى اَنبوه از درويشان بر عزيمتِ حِجاز به راه قُهستان توجّه كردند؛ و در آن وقت خدمتِ امير بزرگ در نيشابور بود از عزيمتِ اين ضعيف خبردار گشتند و به عُذرخواهى و دلدارى مانع سفر شدند و عاقبت آن بود كه به سر اين ضعيف آمدند و نوّاب خدمتش شَنقَصَه‏(3) آغاز كردند و اين ضعيف را رنجانيدن گرفتند و به طرفِ يازر فرستادند و قُربِ شصت هفتاد تن را از درويشان سروپاى درهم شكسته به ولايتِ طوس بُردند و سپردند و آن بود كه اصحابِ سبزوار به نيشابور رفتند و از آنجا به ولايتِ يازر آمدند. چون بدانجا رسيدند اين ضعيف استفسار نمود كه سببِ آمدنِ شما و چندين شورش انگيختن چيست؟

گفتند: چون ما را معلوم گشت كه خدمتِ شما را گرفته بدين جانب آورده‌‏اند و قصدِ هلاك شما نمودند ما به جهتِ استخلاصِ شما برخاستيم و آمديم.

اين ضعيف از ايشان سؤال كرد كه: شما را طَمَع آن هست كه من با مقام شما آيم و عمل شما بردست گيرم؟

گفتند: نَعوذُ بالله، كه اعتقادِ ما چُنين باشد.

پرسيدم كه: چون شما را اين نيّت است كه به روش و طريقه اين ضعيف گرديد مى‌بايد كه گوشه‌نشينى اختيار كنيد.

گفتند: ظَلَمه ما را نگذارند كه ايمِن بنشينيم و ميسّر نشود.

پرسيدم كه : فايده آمدنِ شما و چندين زحمت چه بود ؟

همه جماعت خاموش شدند. بعد از آن چُنين گفتند: كه طَمَع ما آن است كه شما به خراسان مراجعت كنيد و به هرجا كه ميسّر شود به عبادت مشغول شويد ما شرط مى‌كنيم كه به هيچ نوع مُزاحم و مشوّش شما نباشيم.

 

 

القصّه، اين ضعيف عزيمتِ خراسان نداشت. فامّا طايفه درويشان مصاحبِ ايشان بودند، دانستم كه دست باز نخواهند داشت بدين طرف مراجعت افتاد. اكنون مقصود از اين جمله تصديعات آن است كه تا راى انورِ ايشان را معلوم گردد كه احوالِ اين ضعيف بر چه نَسق گذشته است تا به امروز رسيده.

مدّت دو ماه است كه اين ضعيف، به سبزوار مُقام داشت و از جمله ولاياتِ خراسان پيش اين ضعيف آمدند و نمودند كه خرابى و پريشانى و قتل و غارت كردن ايشان به مرتبه ‏اى رسيد كه به دفعِ ايشان برمى‌‏بايد خاست و نوعى مى‏بايد ساخت كه ظلم مُرتَفع گردد و اين فتنه فرونشيند كه خان و مان و اهل و عيال و خون و مال جمله مسلمانان در معرضِ تلف و رسوايى خواهد افتاد.

اين ضعيف جوابِ همه جماعت چُنان گفت كه: هرگز پيشوايى و مقتدايى نكرده‏ام و نخواهم كردن، اين معنى با پيشوايان دين مى‏بايد گفت. تا اگر ايشان به سعى و دَفع برخيزند و بر نوعى قرار گيرد كه صلاحِ مسلمانان و مسلمانى در آن باشد ما نيز در مددكارى با ايشان يكى باشيم از جمله مسلمانان.

 

 

اكنون امير وجيه الدّين مسعود و اتباعِ ايشان مى‏گويند كه: هرچه بهبودِ مسلمانان در آن است بدان قيام خواهيم نمود و از هر آفريده كه سخن حقّ با ما خواهد گفت، خواهيم شنيد و دربندِ صلاح مسلمانان خواهيم بود و تمامتِ ائمّه و مشايخ و پيشوايانِ ولايتِ بيهق و نيشابور بدين اتّفاق كردند كه دفعِ اين ظلم و طلبِ صلح و خلاصِ مسلمانان واجب است چه معلوم است در اين نزديكى چه مقدار خَلق به قتل آمده‌‏اند بر مقتضاى نصّ قرآن كه‏ «وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى‏ فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِي‏ءَ إِلى‏ أَمْرِ اللهِ»(4) اين ضعيف بر سبيلِ اتّفاق با سايرِ مسلمانان در مصاحبتِ ائمّه و مَشايخ و ساداتِ كِرام عِظام و پيشوايان به بيهق به التماس امير وجيه الدّين مسعود به جهتِ اين مهمّ تا بدين مقام آمد و مكتوبى به حضرتِ امير بزرگ امير ارغونشاه مشتمل بر همين معنى كه اينجا تقديم افتاد ارسال كرده: اگر چُنانچه به سخنِ اين ضعيف التفات فرمايند و دست از فتنه و خون ريختن بازدارند و به صُلح راضى شوند -اِن شاءَ الله تعالى- كه بر وَجهى قرار گيرد كه همه مسلمانان بَعدَ اليَوم در مقامهاى خود ايمِن و ساكن توانند بود و اگر از آن طرف خطاب بر وَجهى ديگر باشد لا شكّ، مُحاربه‌اى عظيم متوقّع است كه تمام خلايق در شور آمده‏‌اند و بى‌طاقت شده صورتِ حال اين است كه باز نموده شد، باقى شكّ نيست كه اميرزاده در غايتِ كياست و فراست نشان مى‌‏دهند و هرگز اين ضعيف به امر و نهى هيچ آفريده مشغول نبوده است و نخواهد بود و اكنون به اتّفاق پيشوايانِ دين و سايرِ مسلمانان، حقّ ، به قولى كه نزديك همه طايفه اصلح باشد يكى خواهد بود يقين كه ايشان نيز با عقلِ شريفِ خود رجوع فرمايند و هر نوع كه دانند كه بر قانونِ شريعت و عقل به صلاح اولى است آن پيش گيرند، زيادت از اين تصديعِ خدمت نداد ايزدش يار باد و توفيق رفيق « و السّلام على مَن اتّبعَ الهُدى».

 

 

فى الجمله، امير وجيه الدّين مسعود و شيخ حسن مملكتِ نيشابور و سبزوار تحتِ تصرّف درآوردند و بر توابع و مضافاتِ آن مسلّط شدند و نوكران سپاهى جَلد برايشان جمع شد. و دعوى استقلال و استبداد كرد و نوكران امير ارغونشاه را به تمامى  از آن مواضع و ولايات بيرون كردند.

 

 

پانوشت‌ها:

1. هرگاه بخواهد، برگِرد آوردنشان تواناست.

2. قيام شيعى سربداران، ص 82، روضة الصّفا ، ج 5، ص 606: «امير محمّد باسق (اسحق)».

3. شَنقَصَه: فتنه‏گرى و فساد كردن. اين واژه در ادبيّات فارسى، بسيار كم استعمال شده و معانى گونه‌گونى دارد؛ كيوان سميعى ، اوراق پراكنده ، تهران ، 1366 ، ص 145.

4. حُجرات ، 49/9: اگر دو گروه مؤمنان با يكديگر به جنگ برخاستند، ميانشان آشتى افكنيد و اگر يك گروه بر ديگرى تعدّى كرد ، با آن‏ كه تعدّى كرده است بجنگيد تا فرمان خدا بازگردد.

 

منبع:

زبدة التواريخ، حافظ ابرو ، ج‏1، ص 86-90.

 

 

با تشکر از:

وب‌نوشت «خطه فربومد»،

زندگینامه شیخ حسن جوری به مناسبت سالگرد شهادتش

ای مظهـــــر الطاف الهـــــی، دل پاکت

بشناخته چــون مردم یکفن همه فن را

با نکهت خُلق تو ز خود لاف زدن نیست

جـــز عین خطا نافـه‌ی آهــــوی ختن را

از گلشــن خُلــــق تو وزد باد بهـــــاری

در باغ که خوشبوی کنـد صحن چمن را

«ابن یمین فریومدی»

 

 

نام: شیخ حسن جوری.

پاژنام: شیخ مجاهد نیشابور.

زادگاه: نیشابور، بخش مرکزی، دهکده جور.

آرامگاه: شاهرود، میامی، دهکده فریومد.

زیست‌دوران: سده هشتم هجری.

زمان شهادت: سیزدهم صفر 743 هـ.ق.

شناس‌مایه: رهبر دینی و معنوی جنبش سربداران خراسان.

کوشش‌مایه: پیکارگری در راه آگاهی‌بخشی، بیگانه‌ستیزی، دادگری و دین‌گستری.

 

 

شیخ مجاهد و رهبر دینی و معنوی قیام سربداران خراسان -شهید حسن جوری-، در روستاىجور، در حومه شهر  نیشابور، دیده به جهان گشود. تحصیلات مقدماتی را در مدارس علمی زادگاه خود به تحصيل علوم دينى پرداخت و به مقام استادی رسید. سپس با آگاهی از حضور عالم دینی و عارف بزرگ -شیخ خلیفه مازندرانی- به سبزوار رفت و به حلقه‌ مريدان وى پیوست. پس از واقعه‌ی حلق‌آویز و کشته شدن شيخ خليفه در پی دسیسه فقیهان آنجا، مريدان شیخ خلیفه مازندرانی به وی پيوستند و شیخ حسن جوری را به پیشوایی خود برگزیدند. شیخ حسن، در اثر تفرقه‌افکنی و ایجاد کشمکش‌های فرقه‌ای و مذهبی توسط فقیهان مخالف ایجاد شده بود، آنجا را ترک گفت و برای تبليغ تعاليم شيخ‌خليفه و گردآورى مريدان بيشتر، به سفرهاى تبليغى پرداخت.

 

 

سفرهای تبلیغی آگاهی‌بخش شیخ حسن جوری، در نقاط مختلفی مانند مشهد، ابيورد، خبوشان، عراق عجم، ماوراءالنهر، بلخ، ترمذ، هرات، خواف و قهستان و بازگشتی دوباره به مشهد ادامه یافت که جمع کثیری پیروان او شدند. اما سرانجام، به تحریک مخالفان و دشمنان، به دستور حاکم محلی خراسان –ارغونشاه- دستگیر و در قلعه طاق یازر زندانی شد. پس از چندی، وجیه‌الدین مسعود باشتینی –امیر دوم سربداری- با هدف بهره‌برداری از جایگاه و نفوذ معنوی این شیخ مجاهد در میان مردم خراسان، وی را از زندان یازر آزاد نمود و در پی این واقعه و آگاهی مردم از حضور شیخ حسن جوری در میان سربداران، مردمان شیفته‌ عدالت و دل‌آزرده از جور بیگانگان، فوج فوج به جنبش سربداران خراسان پیوسته و قدرت مردمی عظیم، پیرامون رهبری کاریزما و معنوی این مجاهد بزرگ شکل گرفت. وی در پاسخ تسلیم‌خواهی حاکمان جور زمان خود می‌گفت «ما بايد از خدا اطاعت كنيم و هركس خلاف دستورهاى قرآن عمل كند، عصيانگر است و بر ديگران واجب است تا براى دفع او قيام كنند.» با این پشتوانه مردمی و رهبری معنوی، سپاه سربداری توانست بخش بزرگی از خراسان، نقاطی همچون اسفراين، جاجرم، بيارجمند، بسطام، دامغان و سمنان را از چنگ حاکمان ملوک‌الطوایفی وابسته به حکومت ایلخانی مغول‌نژاد آزاد نماید.

 

 

در آغاز امر، وجيه‌الدين مسعود و حسن جورى، همداستان و هماهنگ بودند، اما خيلى زود دوگانگی پیدا شد. وجيه‌الدين و همفکران وی، به دنبال حكومتى توسعه‌طلب و مقتدر بودند و شیخ حسن جورى و یارانش، خواهان برابرى، برادرى و تعديل ثروت و در پی استقرار مذهب شیعه در همه شهرهای تحت تابعیت سربدارن بودند. بنابراین ديدگاه کاملاً مذهبى حسن جورى، كار را بر وجيه‌الدين مسعود و تحقق اهداف وی مشكل می‌ساخت. عمق این اختلاف نگرش، در نبرد میان سربداران و آل‌کرت -که در هرات حکمروایی می‌کردند- در سال 743 هجری رخ نمود. گفته‌اند که در این نبرد -که به جنگ زاوه معروف است-، فردی به دستور وجیه‌الدین مسعود، این مجاهد بزرگ را به شهادت رسانید. در پی شهادت شیخ مجاهد حسن جوری، غلبه و برتری سپاه سربداران برگشت، نشانه‌های شکست نمودار شد، سپاه از هم پاشید و پراکنده گشت و وجیه‌الدین مسعود و همپیمانان و همراهانش به سبزوار بازگشتند.

 

 

ضربه‌ای که بر اثر دسیسه قتل این مجاهد شهید، بر جنبش سربدارن خراسان وارد آمد به گونه‌ای بود که ضعفی بنیادین و دنباله‌دار را در دوام و قوام حکومت سربداران به همراه داشت تا جایی که نجم‌الدین خواجه علی مؤید –آخرین امیر سربداری- در سبزوار، مقبره و مزار شیخ حسن جوری و شیخ خلیفه مازندرانی -که مورد توجه و زیارتگاه مردم و یاران این دو مجاهد شهید بود- را مبرز (=آبریز؛ برای مشاهده معنی امروزی‌تر از این واژه به فرهنگ‌ لغت مراجعه شود) اهالی بازار ساخت. سرانجام و شوربختانه، یکی از بزرگترین جنبش‌های مردمی و شیعی ایران در سال 783 هجری با تسلیم نمودن حکومت سربداران توسط خواجه علی مؤید –آخرین امیر سربداری- به تیمور گورکانی –که ریشه نژادی مغولی دارد- به فرجام غم‌انگیز خود رسید.

 

 

امروز، آرامگاه مجاهد شهید –شیخ حسن جوری - در در 85 کیلومتری شهر میامی و 150 کیلومتری شاهرود، بر روی تپه‌ای در دو کیلومتری روستای «کلاته میرعلم فیروزآباد» حوالی روستای «فرومد» واقع است. احتمال می‌رود که پس از آن بی‌حرمتی به آرامجای و زیارتگاه این مجاهد بزرگ، پیکر وی، به تدبیر یاران و پیروانش به محل کنونی منتقل شده است. فریومد، همچنین میزبان آرامگاه ابن یمین فریومدی –شاعر دوره سربدارن- است. جنبش سربداران خراسان و مجاهد شهید شیخ حسن جوری، با اینکه اهمیت، تاثیرگذاری و نقش‌آفرینی بسیار زیاد در تاریخ و تحولات سیاسی دوره‌های پس از خود تا دوران معاصر داشته است، اما در میان عموم مردم، کمتر شناخته شده بود، تا اینکه در اوایل دهه 1360، ساخته شدن و نمایش مجموعه‌ای تلویزیونی با نام «سربداران» از تلویزیون ملی، داستان قیام سربداران خراسان و رهبری شخصیتی مجاهد به نام شیخ حسن جوری را، در قالب فیلم -هر چند با برخی تغییرات در واقعیت‌های تاریخی- برای میلیون‌ها بیننده ایرانی، بازگفته و ایرانیان را با گوشه‌هایی از تاریخ سرافرازمند کشورشان و همچنین جنبش آزادی‌خواهی دینی مبتنی بر مکتب راستین تشیع دوازده امامی در قرن هشتم هجری، که با رادمردی و پایداری و جانبازی دو رهبر فکری و مذهبی شیعی –شهید شیخ خلیفه و شهید شیخ حسن جوری - و با جان‌فشانی و بردباری و دلاوری مردمان تمدن‌آفرین خراسان بزرگ ایران‌زمین پدیدار گشت، آشنا ساخت. باشد که با شناخت و دریافتی ژرف و بایسته از پیشینیان غیرتمند و بزرگمنش سرزمین اهورایی ایران، میراث‌دار و پاسدار آگاه و هوشیار سرزمین‌ گهرخیز و دلاورمردآفرین ایران بزرگ باشیم.

 

 

یاد دلیرباورمندان؛ شیخ خلیفه مازندارنی، شیخ حسن جوری

و همه غیرتمندانی که در راه سرافرازی وطن

از خویش گذشتند تا آزادی، توانمندی و باورمندی ایران و ایرانی را

در افرازمندترین چکادهای اندیشه بشری

معنایی جانانه بخشند،

همواره جاودانه باد.

 

آخرین هماهنگی های شورای سیاستگذاری کنگره سربداران با رئیس کنگره دکتر جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی

نشست هماهنگی شورای سیاستگذاری کنگره بین المللی سربداران با رئیس کنگره دکتر علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی صبح امروز در محل دفتر ایشان برگزار شد.
در ابتدای این نشست نمایندگان شهرستان در خصوص اهمیت کنگره مطالبی را بیان نمودند و سپس مهندس برادران معاون محترم استاندار و فرماندار سبزوار در خصوص موقعیت شهرستان در برگزاری کنگره نکاتی را یادآور شدند.
در ادامه دکتر حدادنیا دبیر محترم کنگره سربداران و رییس دانشگاه حکیم سبزواری گزارشی از فعالیتهای انجام گرفته و تعداد مقالات رسیده ارائه نمودند و در انتها دکتر جنتی وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن اظهار رضایت از فعالیتهای انجام گرفته در دبیرخانه کنگره راهکارهای خود را برای بهتر اجرا شدن همایش ارائه نمودند